Kiedy w 2017 roku Polacy musieli przyzwyczaić się do pięciu kolorowych pojemników na śmieci, wielu narzekało na nadmierną komplikację. Żółty, niebieski, zielony, brązowy i czarny – te kolory na dobre weszły do codzienności milionów gospodarstw domowych. Tymczasem z Brukseli nadchodzą sygnały, które mogą wywołać prawdziwą burzę. Unijni urzędnicy najwyraźniej uznali, że dotychczasowy system to za mało. To sprawi, że polskie ulice będą usiane kubłami na śmieci.
Segregacja śmieci po nowemu? To, co szykuje Bruksela, może zaskoczyć
W gabinetach Komisji Europejskiej trwają intensywne prace nad dokumentem, który może diametralnie zmienić sposób, w jaki Europejczycy pozbywają się odpadów. Skala proponowanych zmian jest na tyle znacząca, że eksperci od gospodarki komunalnej już teraz zastanawiają się, jak w praktyce miałoby to wszystko funkcjonować. Reakcje samorządowców są mieszane – od umiarkowanego entuzjazmu po jawny sceptycyzm.
Raport przygotowany przez Joint Research Centre, czyli wewnętrzną służbę badawczą Komisji Europejskiej, stanowi punkt wyjścia dla nadchodzących regulacji. Dokument szczegółowo analizuje obecne problemy z segregacją w państwach członkowskich i proponuje rozwiązania, które mają ujednolicić system na terenie całej Wspólnoty.
Jedenaście koszy zamiast pięciu – oto pełna lista
Propozycja unijnych regulatorów zakłada wprowadzenie znacznie bardziej rozbudowanego systemu pojemników. Oprócz znanych już kolorów – niebieskiego na papier i karton, zielonego na szkło, żółtego na plastik oraz brązowego na bioodpady – pojawić się mają zupełnie nowe kategorie. Pomarańczowy kosz przeznaczony będzie na kartony po napojach i papierowe kompozyty, szary na metal, a różowy na tekstylia.
Lista nowości na tym się nie kończy. Błękitny pojemnik ma służyć do wyrzucania ceramiki, jasnobrązowy przyjmie drewno i korek, czerwony będzie gromadził odpady niebezpieczne, a fioletowy zastąpi dotychczasowy czarny na odpady zmieszane. Do tego dochodzi dwadzieścia różnych symboli, które mają pojawić się na opakowaniach produktów.
Unijni eksperci argumentują, że różnorodność lokalnych systemów segregacji powoduje chaos zarówno wśród mieszkańców, jak i w firmach zajmujących się przetwarzaniem odpadów. Brak jednolitych oznaczeń sprawia, że konsumenci często nie wiedzą, do którego pojemnika wrzucić dane opakowanie. Według analiz cytowanych przez portal samorządowy, nieprecyzyjna segregacja znacząco obniża skuteczność recyklingu w całej Unii Europejskiej.
Kiedy zmiany wejdą w życie i co na to Polska?
Nowe przepisy mają zacząć obowiązywać już od 12 sierpnia 2026 roku. Co istotne, planowana regulacja przyjmie formę rozporządzenia, a nie dyrektywy – oznacza to, że nie będzie wymagała osobnej implementacji w państwach członkowskich i zacznie działać automatycznie. Etykiety informujące o składzie materiałowym opakowań pojawią się w 2028 roku, natomiast pełne wdrożenie niektórych zasad rozłożone zostanie aż do 2040 roku.
Minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska odniosła się do unijnych planów, wskazując, że Polska stara się wdrażać prawo unijne, gdy staje się ono obowiązującym faktem. Obecnie polskie przepisy nakładają na właścicieli nieruchomości obowiązek segregacji zgodnie z zasadami ustalonymi przez poszczególne gminy.
Warto przypomnieć, że już od 1 stycznia 2026 roku w Polsce zacznie obowiązywać zakaz wyrzucania zużytej odzieży i tekstyliów do pojemników na odpady zmieszane. Będą one musiały trafiać do Punktów Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych lub specjalnych kontenerów. Podobne zasady dotyczą odpadów budowlanych. Celem wszystkich tych zmian jest realizacja koncepcji gospodarki obiegu zamkniętego, która zakłada maksymalne wykorzystanie surowców i minimalizację ilości odpadów trafiających na składowiska.
