Informacja, która właśnie obiegła media społecznościowe, wywołała ogromne poruszenie wśród społeczności ukraińskiej w Polsce. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ogłosił bowiem zmiany, które mogą całkowicie odmienić sytuację finansową dziesiątek tysięcy rodzin. Nowe regulacje wchodzące w życie już za kilka tygodni stawiają przed beneficjentami wymagania, z którymi wielu z nich może mieć poważny problem.
Tysiące ukraińskich rodzin straci 800 plus? ZUS szykuje bezprecedensową weryfikację
Przypomnijmy, że przepisy wprowadzone w 2022 roku otworzyły przed uchodźcami z Ukrainy drzwi do polskiego rynku pracy oraz systemu świadczeń rodzinnych. Przez niemal cztery lata korzystanie z programu 800 plus odbywało się na stosunkowo prostych zasadach. Teraz jednak sytuacja ulegnie diametralnej zmianie, a ZUS zapowiada comiesięczne kontrole spełniania warunków.
Co istotne, dotychczasowe wypłaty zostaną całkowicie wstrzymane z końcem stycznia przyszłego roku. Aby ponownie otrzymać środki, każda uprawniona osoba będzie musiała przejść przez proces weryfikacji na nowych zasadach. Skala zmian jest bezprecedensowa i dotknie setek tysięcy dzieci objętych obecnie programem.
Praca albo utrata świadczenia – nowe twarde warunki
Fundamentalną nowością jest uzależnienie prawa do świadczenia od aktywności zawodowej osoby składającej wniosek. ZUS będzie sprawdzał, czy wnioskodawca pracował w miesiącu poprzedzającym złożenie dokumentów. Weryfikacja odbędzie się automatycznie na podstawie danych z systemów ubezpieczeniowych, co w większości przypadków wyeliminuje konieczność dostarczania dodatkowych zaświadczeń.
Za spełnienie warunku aktywności zawodowej uznane zostanie zatrudnienie na podstawie umowy o pracę lub zlecenia, prowadzenie własnej firmy, pobieranie stypendium sportowego lub doktoranckiego. Również osoby otrzymujące zasiłek dla bezrobotnych czy uczestniczące w szkoleniach ze stypendium będą traktowane jako aktywne zawodowo.
Dodatkowo wprowadzono próg minimalnej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Dla osób pracujących na etacie czy zleceniu wynosi on co najmniej połowę minimalnego wynagrodzenia. Początkujący przedsiębiorcy, którzy przez pierwsze pół roku nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, muszą osiągnąć próg trzydziestu procent płacy minimalnej.
Nowy wniosek pełen szczegółowych pytań
Od pierwszego lutego 2026 roku każdy ubiegający się o świadczenie będzie musiał złożyć formularz zawierający znacznie więcej informacji niż dotychczas. Obowiązkowe stanie się podanie numeru PESEL zarówno wnioskodawcy, jak i dziecka. Niezbędne będzie również wskazanie danych dotyczących przekroczenia granicy oraz potwierdzenie legalności pobytu na terytorium Polski.
Formularz wymusi także złożenie oświadczenia o spełnieniu warunku aktywności zawodowej oraz deklaracji, że dziecko uczęszcza do polskiej szkoły lub przedszkola. Pojawią się również nowe pytania dotyczące ewentualnej niepełnosprawności dziecka. Wicedyrektor Departamentu Świadczeń dla Rodzin w Centrali ZUS Ewa Krysiewicz podkreśliła, że instytucja będzie regularnie, co miesiąc sprawdzać spełnianie wszystkich warunków.
Warto zaznaczyć, że nie wszyscy będą musieli wykazywać zatrudnienie. Z tego obowiązku zwolniono rodziców dzieci z niepełnosprawnościami oraz osoby wnioskujące o świadczenie na dziecko posiadające polskie obywatelstwo. W przypadku odroczenia obowiązku szkolnego konieczne będzie przedstawienie odpowiedniego zaświadczenia.
Kolejne grupy cudzoziemców na celowniku
Zmiany dotyczące obywateli Ukrainy ze statusem UKR to dopiero początek szerszej reformy. Od pierwszego czerwca 2026 roku analogiczne zasady obejmą również innych cudzoziemców spoza Unii Europejskiej i EFTA, którzy legalnie przebywają w Polsce i mają dostęp do rynku pracy. Nowe regulacje nie dotkną natomiast obywateli polskich ani osób z państw unijnych, EFTA oraz Wielkiej Brytanii objętych umową wystąpienia.
Według najświeższych danych ZUS świadczenie 800 plus trafia obecnie do ponad 325 tysięcy dzieci cudzoziemskich. Zdecydowaną większość stanowią mali obywatele Ukrainy – niemal 269 tysięcy. Szczegółowe informacje dotyczące nowych procedur mają zostać opublikowane na oficjalnej stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w najbliższych dniach.
Instytucja zastrzega sobie prawo do wstrzymania wypłaty w każdym przypadku, gdy pojawią się wątpliwości dotyczące miejsca zamieszkania beneficjenta, jego aktywności zawodowej lub realizacji przez dziecko obowiązku nauki. Zarówno dziecko, jak i wnioskodawca muszą faktycznie mieszkać na terytorium Polski – sam status uchodźcy nie wystarczy.
