Gdy na początku informacja zaczęła krążyć po sieci, wielu użytkowników TikToka potraktowało ją jako kolejny internetowy żart. Szybko jednak okazało się, że sprawa jest znacznie poważniejsza, niż ktokolwiek mógł przypuszczać. Instytut Monitorowania Mediów postanowił zbadać zjawisko, które w ostatnich tygodniach zelektryzowało polską opinię publiczną i dotarło aż do gabinetów unijnych urzędników.
Wygenerowane przez AI „młode Polki” wywołały burzę. To, co odkryto, niepokoi służby
Eksperci od lat obserwują nastroje społeczne związane z członkostwem Polski w strukturach europejskich. Tym razem jednak natrafili na coś, co wykracza poza standardowe dyskusje polityczne. Mechanizm, który uruchomiono, okazał się na tyle wyrafinowany, że zwrócił uwagę nie tylko krajowych analityków, ale również instytucji międzynarodowych. Komisja Europejska oficjalnie zwróciła się do polskiego rządu z prośbą o przekazanie materiałów dowodowych.
Analitycy IMM od dawna monitorują obecność tematu Polexitu w przestrzeni medialnej. Ich najnowsze ustalenia pokazują, że dyskusja o potencjalnym wyjściu z Unii Europejskiej osiągnęła poziom porównywalny z początkiem 2024 roku, kiedy to emocje społeczne rozgrzały protesty rolników w całym kraju. Obecna fala zainteresowania ma jednak zupełnie inne źródło i budzi znacznie większe obawy wśród osób zajmujących się bezpieczeństwem informacyjnym.
Deepfake’owe awatary z setkami tysięcy wyświetleń
Na platformie TikTok pojawił się profil o nazwie „Prawilne_Polki”, który publikował materiały wideo z wygenerowanymi przez sztuczną inteligencję postaciami młodych kobiet. Te cyfrowe awatary, udające rzeczywiste Polki, przekonywały widzów o rzekomych korzyściach płynących z opuszczenia wspólnoty europejskiej. Zasięgi tych publikacji przerosły oczekiwania ich twórców — poszczególne filmy notowały setki tysięcy wyświetleń, docierając do masowej widowni.
Po licznych zgłoszeniach użytkowników platforma usunęła kontrowersyjny profil. Szkody zostały jednak już wyrządzone, a przekaz zdążył dotrzeć do ogromnej liczby odbiorców. Polskie władze nie wykluczają, że cała operacja może stanowić element szerszej kampanii dezinformacyjnej prowadzonej przez Rosję.
Tomasz Lubieniecki, Kierownik Działu Raportów Medialnych w IMM, wskazuje, że temat Polexitu doskonale wpisuje się w schemat działania rosyjskiej propagandy. Jej celem nie jest wcale przekonanie Polaków do konkretnego stanowiska, lecz maksymalne spolaryzowanie społeczeństwa. Kreml nie musi wygrywać tej debaty — wystarczy, że ją zaostrzy i pogłębi podziały.
Ekspert podkreśla również, że rosyjska dezinformacja rzadko tworzy narracje od podstaw. Znacznie skuteczniejszą taktyką okazuje się podsycanie tematów, które już funkcjonują w przestrzeni publicznej i budzą emocje. Polexit stanowi w tym kontekście idealny materiał, ponieważ dotyka najbardziej fundamentalnych obaw obywateli — o pieniądze, miejsca pracy i poczucie bezpieczeństwa. Łatwo go sprowadzić do prostych, chwytliwych haseł, których jedynym zadaniem jest wywoływanie lęku i radykalizacja postaw.
Rolnicy, klimat i umowa Mercosur z Ameryką Południową
Pod koniec 2025 roku debata o Polexicie nabrała nowego rozpędu za sprawą planów zawarcia umowy handlowej między Unią Europejską a blokiem państw Mercosur. Dla znacznej części internautów porozumienie to oznacza wyrok dla polskiego sektora rolniczego. W sieci pojawiły się liczne wpisy ostrzegające przed zalewem taniej żywności z Ameryki Południowej, produkowanej bez zachowania europejskich standardów. Polscy producenci mieliby stanąć wobec nieuczciwej konkurencji, z którą nie mają szans wygrać.
Równie silnym paliwem dla nastrojów antyunijnych okazuje się polityka klimatyczna Brukseli. Pakiet Fit for 55 oraz system handlu emisjami ETS2 są w internetowych dyskusjach przedstawiane jako bezpośrednia przyczyna rosnących rachunków za energię elektryczną. Krytycy mówią wprost o „energetycznym ubóstwie Polaków”, za które odpowiedzialność ponosi wspólnota. W tej narracji Polexit jawi się jako sposób na odzyskanie kontroli nad własnym losem i uwolnienie się od narzuconych regulacji.
Szczególnie często podnoszonym argumentem jest kwestia mechanizmów głosowania większościowego w instytucjach unijnych. Zdaniem eurosceptyków pozwalają one przegłosowywać Polskę w kluczowych sprawach wbrew jej woli. Jako przykład podawany jest Pakt Migracyjny, który zdaniem krytyków został Polsce narzucony bez jej zgody. Postulat wyjścia z tych mechanizmów lub całkowitego opuszczenia struktur unijnych zyskuje w tym kontekście kolejnych zwolenników.
Polska sceną starcia dwóch wizji
Obecny krajobraz polityczny zdominował konflikt między rządem Donalda Tuska, stawiającym na zacieśnianie relacji z Brukselą, a prezydentem Karolem Nawrockim oraz środowiskami prawicowymi skupionymi wokół niego. Te ostatnie kładą nacisk na suwerenność państwową oraz prymat polskiej konstytucji nad prawem unijnym. Krytycy prezydenta zarzucają mu celowe działania sabotujące funkcjonowanie państwa i świadome dążenie do konfliktu z instytucjami europejskimi. Takie postępowanie określają mianem „miękkiego Polexitu”.
Z kolei zwolennicy obecnego rządu spotykają się z oskarżeniami o bezwarunkową uległość wobec Brukseli, realizowaną kosztem interesów narodowych. Spór przybiera coraz ostrzejsze formy, a wiele głosów w sieci przewiduje, że wybory parlamentarne zaplanowane na 2027 rok staną się de facto referendum w sprawie przyszłości Polski w strukturach europejskich. Decyzja podjęta przy urnach może — zdaniem komentatorów — przesądzić o miejscu kraju na mapie kontynentu na kolejne dziesięciolecia.
W środowiskach skrajnie prawicowych popularność zyskuje wizja alternatywnego modelu funkcjonowania. Polska miałaby opuścić Unię, ale zachować relacje handlowe z Europą na wzór Norwegii czy Szwajcarii. Niektórzy idą jeszcze dalej, kreśląc obraz kraju jako „Singapuru Europy” — strategicznego węzła między Stanami Zjednoczonymi a Chinami, wykorzystującego swoje położenie geograficzne i zasoby surowcowe. Tym narracjom towarzyszy niechęć do przyjęcia wspólnej waluty europejskiej oraz obrona gotówki jako fundamentu wolności osobistej obywateli.
Wielka Brytania jako przestroga czy wzór?
Zwolennicy pozostania w strukturach europejskich chętnie sięgają po przykład Wielkiej Brytanii i doświadczenia Brexitu. W sieci pojawiają się dane o spadku brytyjskiego PKB, narastających barierach handlowych i problemach lokalnych przedsiębiorców. Warto jednak zaznaczyć, że według informacji Business Insider od faktycznego opuszczenia Unii przez Wielką Brytanię w 2020 roku jej PKB wzrósł łącznie o dwa procent, uwzględniając dane z trzeciego kwartału 2025 roku. Obraz sytuacji za Kanałem La Manche nie jest więc jednoznaczny.
Przeciwnicy Polexitu przypominają, że przeważająca większość polskiego eksportu trafia na rynek unijny. Opuszczenie wspólnoty oznaczałoby w ich ocenie powrót ceł i barier handlowych, odpływ inwestorów zagranicznych oraz poważne uderzenie w przemysł nastawiony na wywóz towarów za granicę. W komentarzach regularnie pojawia się argument, że Polska „zarobiła na czysto” na członkostwie setki miliardów złotych, a polscy rolnicy otrzymali w tym czasie wsparcie liczone w setkach miliardów.
Wśród euroentuzjastów niezwykle silny pozostaje wątek bezpieczeństwa geopolitycznego. Unia Europejska jest przedstawiana jako kotwica zachodniej cywilizacji, a Polexit bywa wprost nazywany „marzeniem Kremla” i prostą drogą do znalezienia się w rosyjskiej strefie wpływów. W tej optyce opuszczenie struktur unijnych oznaczałoby również koniec uczestnictwa w strefie Schengen, a więc powrót kontroli paszportowych, wiz i kolejek na przejściach granicznych.
Sondaże pokazują niepokojący trend
Debacie towarzyszą wzajemne oskarżenia o manipulację. Strona prounijna wskazuje na wykorzystanie sztucznej inteligencji, technologii deepfake oraz zorganizowanych kampanii dezinformacyjnych, a swoich oponentów nazywa „pożytecznymi idiotami” lub wręcz „agentami Kremla”. Zwolennicy opuszczenia Unii ripostują, że badania opinii publicznej pokazujące wysokie poparcie dla członkostwa są „ustawione”, a rzeczywisty ruch polexitowy ma znacznie większe znaczenie niż wynikałoby z oficjalnych statystyk.
W sieci funkcjonuje również koncepcja „trzeciej drogi” — pozostania w Unii przy jednoczesnym twardym bronieniu interesów narodowych i próbie reformowania wspólnoty od wewnątrz. Zwolennicy tego podejścia odrzucają zarówno bezwarunkową akceptację wszystkich decyzji Brukseli, jak i radykalne postulaty wyjścia ze struktur europejskich.
Dane z przełomu lat 2025 i 2026 ujawniają jednak wyraźną tendencję: eurosceptycyzm systematycznie rośnie. Według sondaży poparcie dla Polexitu wzrosło z siedmiu do dziesięciu procent w 2020 roku do około dwudziestu dwóch — dwudziestu pięciu procent obecnie. Jednocześnie sześćdziesiąt pięć do siedemdziesięciu pięciu procent Polaków deklaruje chęć pozostania we wspólnocie.
Analitycy IMM przebadali obecność tematu w mediach na przestrzeni lat 2024-2025. Największy wpływ na wzrost liczby publikacji o Polexicie miały: protesty rolników w marcu 2024, jubileusz dwudziestolecia członkostwa Polski w UE wiosną tego samego roku, marsz przeciwko Zielonemu Ładowi w Warszawie, kampania wyborcza do Parlamentu Europejskiego, prace Szymona Hołowni nad ustawą utrudniającą Polexit w styczniu 2025 oraz grudniowa aktywność profilu „Prawilne_Polki” zbiegająca się z planami podpisania umowy UE-Mercosur. Badanie objęło przekazy w prasie, radiu, telewizji, portalach internetowych i mediach społecznościowych opublikowane między styczniem 2024 a grudniem 2025 roku.
