Nowy papież, nowe porządki. Zaledwie kilka miesięcy po konklawe Leon XIV przystąpił do pierwszych widocznych zmian w sposobie celebrowania najważniejszych świąt chrześcijańskich. Choć może się wydawać, że chodzi wyłącznie o kwestie liturgiczne, duchowni i watykaniści zwracają uwagę na coś zupełnie innego – na sygnały, które stolica apostolska kieruje do świata właśnie teraz, w okresie Wielkiego Tygodnia.
Zaskakujący ruch Leona XIV. Taką decyzją papież wywołał poruszenie tuż przed Wielkanocą
Decyzje Leona XIV zelektryzowały obserwatorów Watykanu. Pierwsze Triduum Paschalne pod jego przewodnictwem wygląda inaczej niż wszystko, do czego przyzwyczaił wiernych Franciszek. Zmiany na pierwszy rzut oka wydają się kosmetyczne, ale zdaniem ekspertów ich wymowa jest potężna. Część z nich dotyczy sfery czysto symbolicznej, inne mają konkretny wymiar geopolityczny.
Co takiego zrobił papież, że komentatorzy mówią o „najmocniejszym sygnale” całego Triduum? I dlaczego ta decyzja może nie spodobać się władzom jednego z najbardziej wpływowych państw Bliskiego Wschodu? Odpowiedzi na te pytania kryją się w szczegółach tegorocznych obchodów.
Pałac zamiast pokoju pielgrzyma – Leon XIV odwraca zegar
Ks. prof. Andrzej Kobyliński z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w rozmowie z Interią wskazał, że najistotniejsza zmiana nie dotyczy samej liturgii, lecz… miejsca zamieszkania papieża. Po trzynastu latach przerwy głowa Kościoła katolickiego wróciła do watykańskiego Pałacu Apostolskiego. Franciszek przez cały pontyfikat mieszkał w Domu Świętej Marty, a oficjalna rezydencja papieży stała pusta. Leon XIV przeprowadził się tam 14 marca, tuż po zakończeniu remontu.
Sam Wielki Tydzień też wygląda inaczej. Mszę Wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek papież odprawił w Bazylice św. Jana na Lateranie – drugiej najważniejszej świątyni katolickiej po Bazylice św. Piotra. Franciszek celebrował tę liturgię w więzieniach, ośrodkach dla uchodźców i podobnych miejscach. Zdaniem ks. Kobylińskiego tamte decyzje były wyrazem głębokiej desakralizacji liturgii i próbą pokazania, że religia w ujęciu lewicowo-liberalnym powinna skupiać się na sprawach praktycznych.
Kolejna różnica dotyczy obrzędu obmycia nóg. Franciszek dobierał do tego rytuału osoby z marginesu społecznego: imigrantów, uchodźców, osoby transpłciowe. Leon XIV wybrał natomiast księży diecezji rzymskiej, akcentując w ten sposób troskę o duchowieństwo. Jak zauważa ks. Kobyliński, tegoroczna liturgia o wiele bardziej przypomina to, co działo się za pontyfikatu Benedykta XVI czy Jana Pawła II niż w czasach papieża z Argentyny.
Mediator na Tronie Piotrowym – ani konserwatywny, ani liberalny
Czy Leon XIV to po prostu papież-tradycjonalista? Ks. Kobyliński uważa, że sprawa jest bardziej skomplikowana. Robert Prevost, bo takie świeckie nazwisko nosi obecny papież, został wybrany podczas konklawe jako kandydat kompromisu – ktoś, kto miał spróbować pogodzić skrzydło konserwatywne z liberalnym. Liturgicznie rzeczywiście zadowala bardziej konserwatystów, wyrzucając do kosza nowinki wprowadzone przez poprzednika.
Tyle że równocześnie Leon XIV po cichu akceptuje skrajnie liberalne reformy doktrynalne, które toczą się w Kościele katolickim w Niemczech i Belgii. Nie protestuje, nie interweniuje – milczy. To sprawia, że diagnoza o „papieżu kompromisu” sprawdza się jak dotąd z zaskakującą dokładnością. Próba łączenia tak odległych nurtów w ramach jednej instytucji to zadanie, któremu mało kto by pozazdrościł.
Jednak to nie spory wewnątrzkościelne przykuły w tym roku największą uwagę watykańskich obserwatorów. Decyzja, którą Leon XIV podjął w sprawie piątkowej Drogi Krzyżowej w Koloseum, wykracza daleko poza kwestie liturgiczne. Papież nie tylko osobiście poniesie krzyż przy wszystkich stacjach – czego nie robił Franciszek – ale przede wszystkim powierzył przygotowanie rozważań osobie, której wybór niesie ze sobą wyraźne przesłanie polityczne.
Franciszkanin z misją – sygnał, którego Izrael nie zignoruje
Rozważania Drogi Krzyżowej w Koloseum napisze włoski franciszkanin Francesco Patton, były kustosz Ziemi Świętej. Ks. Kobyliński określa tę decyzję jako najmocniejszy sygnał, jaki papież wysyła podczas całego Triduum. Za tym wyborem stoi chęć przypomnienia o tragedii chrześcijan na Bliskim Wschodzie – o ludziach, którzy pozostali w Ziemi Świętej i doświadczają prześladowań, w szczególności ze strony władz Izraela.
Ks. Kobyliński przywołuje dramatyczne liczby. Na początku XX wieku chrześcijanie stanowili 12 procent mieszkańców Palestyny. Dziś z tej społeczności zostało niecałe 2 procent. Wielu zamordowano lub zamknięto w więzieniach. Szczególnie brutalne jest – zdaniem duchownego – wypędzanie arabskich chrześcijan z Zachodniego Brzegu przez żydowskich osadników. Leon XIV chce upomnieć się o tę garstkę wiernych, którzy wciąż żyją w Ziemi Świętej.
Papież jako przywódca religijny i głowa Państwa Watykańskiego nie zawsze może mówić wprost. Autorzy rozważań Drogi Krzyżowej mają w tym względzie więcej swobody – mogą pozwolić sobie na mocniejsze słowa. Dlatego właśnie wybór Pattona to, jak podkreśla ks. Kobyliński, decyzja strategiczna, która może nadać tegorocznym obchodom wielkanocnym w Wiecznym Mieście szczególny wymiar.
Niewykluczone też, że pojawią się kolejne drobne zmiany – Leon XIV od początku pontyfikatu wraca do tradycyjnych szat liturgicznych, z których Franciszek nie korzystał. To mogą być niewielkie gesty, ale ich symbolika zamyka etap eksperymentów wprowadzonych przez papieża z Argentyny i podkreśla ciągłość dwutysiącletniej historii Kościoła.
Źródło: Interia.pl
