Po zakończeniu edukacji wielu dorosłych z niepełnosprawnościami nagle traci codzienny rytm, kontakt z grupą i stały dostęp do terapii. Teraz rusza program, który ma zatrzymać ten scenariusz i zapewnić ciągłość wsparcia tam, gdzie jest ono najbardziej potrzebne.
Po szkole zaczyna się najtrudniejszy etap
Dla wielu rodzin moment zakończenia edukacji przez osobę z niepełnosprawnością oznacza początek ogromnej niepewności. Dotychczasowy system zajęć, rehabilitacji i codziennego wsparcia przestaje działać, a znalezienie odpowiedniego miejsca dalszej opieki okazuje się wyjątkowo trudne. W praktyce część absolwentów zostaje w domach bez regularnych zajęć i kontaktu z rówieśnikami.
To właśnie ten problem ma ograniczyć kolejna edycja programu realizowanego przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Fundusz rozpoczął nabór dotyczący roku szkolnego 2026/2027. Program skierowano do placówek, które na co dzień pracują z dorosłymi osobami wymagającymi stałej terapii i opieki.
Wsparcie mogą uzyskać między innymi ośrodki rehabilitacyjno-edukacyjno-wychowawcze oraz szkoły specjalne przygotowujące do pracy. O środki mogą starać się także inne instytucje prowadzące działania edukacyjne i opiekuńcze wobec absolwentów z niepełnosprawnościami. Każda z takich placówek musi jednak przygotować osobny wniosek dotyczący konkretnego miejsca prowadzenia zajęć.
Program obejmuje osoby, które zakończyły edukację, nie pracują i jednocześnie nie korzystają z innych form dziennego pobytu. Chodzi przede wszystkim o utrzymanie ich aktywności społecznej i sprawności w codziennym funkcjonowaniu. Placówki mają zapewnić im regularne zajęcia, terapię oraz bezpieczne środowisko do dalszego rozwoju.
Tysiące złotych miesięcznie na każdego uczestnika
W nowej edycji programu wysokość wsparcia ustalono na 3807 złotych miesięcznie na jednego uczestnika. Pieniądze trafiają bezpośrednio do placówek organizujących opiekę i zajęcia terapeutyczne. Mechanizm finansowania oparto na liczbie osób objętych pomocą w danym miesiącu.
Oznacza to, że wysokość środków wylicza się poprzez pomnożenie liczby uczestników przez ustaloną stawkę. Takie rozwiązanie ma pozwolić na bardziej elastyczne dopasowanie finansowania do rzeczywistych potrzeb. Instytucje otrzymują więc wsparcie odpowiadające faktycznej liczbie osób korzystających z zajęć.
Dla wielu placówek to istotne zabezpieczenie stabilności działania na kolejny rok szkolny. Organizowanie specjalistycznej opieki wymaga bowiem odpowiednio przygotowanej kadry, zaplecza terapeutycznego oraz stałego finansowania. Bez takich środków część ośrodków miałaby problem z utrzymaniem pełnego zakresu wsparcia.
Znaczenie programu wykracza jednak poza kwestie finansowe. Dzięki niemu osoby po zakończeniu nauki nie tracą kontaktu z aktywnością społeczną i codziennymi zajęciami. Mogą nadal funkcjonować w grupie, uczestniczyć w terapii i korzystać z profesjonalnej opieki dostosowanej do indywidualnych potrzeb.
Na co placówki mogą przeznaczyć pieniądze?
Zakres wydatków objętych programem jest bardzo szeroki. Środki można przeznaczyć na całodzienne usługi opiekuńcze oraz organizację zajęć wspierających rozwój fizyczny, społeczny i intelektualny uczestników. Finansowanie obejmuje także działania pomagające w utrzymaniu samodzielności.
Placówki mogą pokrywać koszty związane z pomocą w codziennej higienie, wsparciem psychologicznym czy poradnictwem życiowym. Program uwzględnia również organizację zajęć aktywizujących i usprawniających ruchowo. Ważnym elementem są też działania przygotowujące uczestników do ewentualnego podjęcia pracy w przyszłości.
Duże znaczenie ma możliwość finansowania transportu do ośrodków. Dla wielu rodzin właśnie dojazd stanowi największą przeszkodę w regularnym uczestnictwie w terapii i zajęciach. Program ma ograniczyć tę barierę i ułatwić dostęp do codziennego wsparcia także osobom mieszkającym dalej od placówki.
Dofinansowanie obejmuje również wydatki rzeczowe i osobowe związane bezpośrednio z opieką nad uczestnikami. Ośrodki mogą więc przeznaczyć środki na wynagrodzenia kadry, zakup materiałów terapeutycznych czy bieżące funkcjonowanie placówki w zakresie realizowanych działań. To rozwiązanie ma zapewnić ciągłość opieki i stabilność prowadzonych zajęć.
Koniec papierowych segregatorów. PFRON przechodzi na cyfrowy system
Tegoroczny nabór przyniósł także dużą zmianę organizacyjną. PFRON zdecydował się na pełne wykorzystanie elektronicznego systemu iPFRON+, przez który prowadzony jest cały proces składania dokumentów. W praktyce oznacza to odejście od tradycyjnych papierowych procedur.
Placówki mogą teraz przesyłać wnioski, wymagane załączniki oraz plany wsparcia w formie online. System pozwala także śledzić przebieg procedury i sprawdzać status dokumentów bez konieczności kontaktu papierowego z urzędem. Ma to przyspieszyć ocenę wniosków i uprościć formalności.
PFRON podkreśla, że nowe rozwiązania mają lepiej odpowiadać współczesnym standardom rehabilitacji i obsługi beneficjentów. Cyfrowa obsługa programu ma zwiększyć przejrzystość całego procesu i ułatwić dostęp do wsparcia większej liczbie placówek. W efekcie pomoc ma szybciej trafiać do osób, które najbardziej jej potrzebują.
Wszystkie dokumenty będą oceniane przez lokalne oddziały Funduszu odpowiedzialne za przyznawanie środków na kolejny rok szkolny. Dla wielu instytucji to nie tylko administracyjna zmiana, ale realne uproszczenie codziennej pracy. Czasem kilka kliknięć potrafi zastąpić stos segregatorów, pieczątek i nerwowych wizyt w urzędach. Cyfryzacja bywa jednak przydatna także poza wysyłaniem zdjęć obiadu i kłótniami w mediach społecznościowych.
