Niski poziom ferrytyny może miesiącami wpływać na nasz organizm. Pomimo niespecyficznych objawów, jego wykrycie jest możliwe dzięki badaniu laboratoryjnemu – oznaczeniu poziomu ferrytyny. Dowiedz się, czym jest ferrytyna, jakie są przyczyny i objawy jej niskiego poziomu oraz jak wygląda diagnostyka.
Ferrytyna – co to jest i za co odpowiada?
Ferrytyna to białko magazynujące żelazo – pierwiastka niezbędnego dla niemal wszystkich organizmów żywych. Białko to wspiera także komórkowe mechanizmy obronne oraz bierze udział w regulacji wzrostu i różnicowania komórek. Jednak z punktu widzenia diagnostyki stężenie ferrytyny w surowicy jest przede wszystkim czułym wskaźnikiem oceny zapasów żelaza w organizmie.
Warto wiedzieć, że ferrytyna jest też jednym z białek ostrej fazy, co oznacza, że jej stężenie we krwi wzrasta w odpowiedzi na toczący się w organizmie proces zapalny. Zwiększona synteza ferrytyny zachodzi pod wpływem mediatorów zapalenia w przebiegu infekcji, chorób autoimmunologicznych, nowotworów czy innych stanów zapalnych – niezależnie od rzeczywistego poziomu zapasów żelaza. Szczegóły na temat badania ferrytyny znajdziesz m.in. na alab.pl: https://www.alab.pl/badanie/ferrytyna-l05.
Badanie poziomu ferrytyny – kto i kiedy powinien je wykonać?
Badanie poziomu ferrytyny najczęściej wykonywane jest w sytuacji podejrzenia anemii – na przykład wtedy, gdy w morfologii krwi stwierdzono obniżony poziom hemoglobiny lub hematokrytu. Pozwala określić, czy przyczyną odchyleń może być wyczerpywanie rezerw żelaza.
Badanie stężenia ferrytyny można wykonać bez skierowania, co umożliwia szybsze wykrycie zbyt niskiego poziomu tego białka, zwłaszcza u osób z grup ryzyka. Pomiar tego parametru wykonuje się częściej u kobiet w ciąży, po porodzie (szczególnie podczas pierwszej wizyty położniczej) czy z obfitymi miesiączkami, a także u osób z dietą ubogą w żelazo, zaburzeniami wchłaniania, niską masą ciała oraz przewlekłymi chorobami przewodu pokarmowego.
Niski poziom ferrytyny – objawy
Obniżone stężenie ferrytyny świadczy o zmniejszających się lub już wyczerpanych zapasach żelaza w organizmie. W miarę pogłębiania się deficytu pojawiają się objawy. Do najczęstszych należą:
- przewlekłe zmęczenie, osłabienie, spadek energii,
- bladość skóry i błon śluzowych,
duszność pojawiająca się nawet przy niewielkim wysiłku, - zawroty głowy,
- kołatania serca lub przyspieszona akcja serca,
- zaburzenia koncentracji,
- łamliwość paznokci, nadmierne wypadanie włosów,
- częste infekcje
- pieczenie języka.
Takie objawy jak zmęczenie, gorszy nastrój, drażliwość, czy trudności z koncentracją często są przypisywane stresowi. W takich sytuacjach oznaczenie poziomu ferrytyny może pomóc w ocenie, czy źródłem dolegliwości nie są zmniejszone zasoby żelaza.
Przyczyny niskiego poziomu ferrytyny
Niski poziom ferrytyny może wynikać z wielu współistniejących czynników, co często utrudnia szybkie rozpoznanie. Do najczęstszych przyczyn należą:
- Utrata żelaza – obfite miesiączki, ciąża i okres poporodowy, a także przewlekłe krwawienia z przewodu pokarmowego (np. przy chorobie wrzodowej lub nowotworowej).
- Zwiększone zapotrzebowanie – pojawiające się w czasie intensywnego wzrostu, ciąży, laktacji oraz przy dużym wysiłku fizycznym.
- Nadużywanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) – może prowadzić do uszkodzenia błony śluzowej żołądka i utajonego krwawienia.
- Niedobory dietetyczne – związane z niskim spożyciem żelaza, dietami eliminacyjnymi (np. wegańską) lub zaburzeniami odżywiania.
Niski poziom ferrytyny a jelita
Zaburzenia wchłaniania mogą prowadzić do niedoboru żelaza, nawet przy odpowiedniej podaży w diecie. Wiele chorób przewodu pokarmowego zaburza ten proces, co znajduje odzwierciedlenie w obniżonym poziomie ferrytyny. Dotyczy to przede wszystkim celiakii, nieswoistych zapaleń jelit (np. choroby Leśniowskiego-Crohna), stanów po operacjach resekcyjnych oraz przewlekłych zapaleń błony śluzowej.
Badanie poziomu ferrytyny – interpretacja wyników
Warto pamiętać, że w przypadku ferrytyny norma nie jest wartością stałą – zakres referencyjny zależy m.in. od wieku, płci i stanu fizjologicznego (np. ciąży). W przypadku podejrzenia niedoboru żelaza istotne są także wyniki innych badań, takich jak morfologia, transferyna, poziom żelaza w surowicy. W przypadku wysokiego poziomu ferrytyny konieczne może być oznaczenie innych wskaźników stanu zapalnego, np. CRP. Z tych względów wynik zawsze powinien być interpretowany indywidualnie przez lekarza.
Bibliografia:
- Arosio P., Cairo G., Bou-Abdallah F.
A Brief History of Ferritin, an Ancient and Versatile Protein. International Journal of Molecular Sciences, 2024. - Bermejo F., García-López S.
A guide to diagnosis of iron deficiency and iron deficiency anemia in digestive diseases. World Journal of Gastroenterology. 2009;15(37):4638–4643. doi:10.3748/wjg.15.4638 - Iron deficiency anaemia.
National Health Service (NHS).https://www.nhs.uk/conditions/iron-deficiency-anaemia/. Dostęp: luty 2026. - Sieroszewski P., Bomba-Opoń D., Cnota W.
Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące diagnostyki leczenia niedoboru żelaza oraz niedokrwistości z niedoboru żelaza. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna, 2022;7(4):208–216. - Sokołowska B.
Oznaczenie stężenia ferrytyny w surowicy i badania oceniające gospodarkę żelazową. Medycyna Praktyczna, 2025; 3: 101–108.
Powyższa treść ma na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem a jego lekarzem. Publikacja ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w artykule, należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.
