Są wydarzenia, których skutki pozostają żywe mimo upływu dziesięcioleci. Pamięć o ofiarach i dążenie do zachowania prawdy nadal zajmują ważne miejsce w polskiej debacie publicznej. Właśnie w tym kontekście padła zapowiedź nowego miejsca pamięci, które ma upamiętnić wszystkich zidentyfikowanych poległych i zamordowanych.
- Donald Tusk zapowiedział budowę Muru Pamięci z nazwiskami wszystkich zidentyfikowanych ofiar wojen XX wieku w Ukrainie.
- Premier poinformował, że przy memoriale zapłonie wieczny ogień, a państwo będzie kontynuować poszukiwania i ekshumacje.
- Szef rządu podkreślił, że pamięć o ofiarach powinna służyć prawdzie i pojednaniu, a nie podsycaniu nienawiści.
Mur Pamięci z wiecznym ogniem upamiętni ofiary zbrodni wołyńskiej. Donald Tusk zapowiedział ważną inicjatywę
11 lipca, w rocznicę tzw. krwawej niedzieli z 1943 roku, premier Donald Tusk opublikował nagranie w mediach społecznościowych poświęcone pamięci ofiar zbrodni wołyńskiej. Szef rządu przypomniał, że był to kulminacyjny moment masowych mordów dokonanych na Polakach i obywatelach polskich innych narodowości. W swoim wystąpieniu określił te wydarzenia mianem ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów. Zapowiedział również działania mające utrwalić pamięć o wszystkich zidentyfikowanych ofiarach.
Premier poinformował, że w Warszawie powstanie Mur Pamięci z wiecznym ogniem. Na memoriale mają znaleźć się nazwiska każdej odnalezionej i zidentyfikowanej ofiary wojen XX wieku w Ukrainie, w tym zbrodni wołyńskiej. Według zapowiedzi miejsce będzie przypominało o ludziach, którzy przez lata pozostawali bez godnego upamiętnienia. Ma także stać się trwałym symbolem pamięci państwa o ofiarach.
Pamięć nie może być sługą nienawiści. pic.twitter.com/x2fdcrZV63
— Donald Tusk (@donaldtusk) July 11, 2026
Pamięć, ekshumacje i historyczna prawda
Donald Tusk zaznaczył, że obowiązkiem państwa jest odnalezienie oraz godne pochowanie osób, których ciała dotąd nie spoczęły w oznaczonych grobach. Wskazał, że rząd doprowadził do wznowienia po latach poszukiwań i ekshumacji ofiar zbrodni wołyńskiej oraz innych polskich ofiar wojen XX wieku na terenie Ukrainy. Jak podkreślił, każda z tych osób zasługuje na zachowanie pamięci z imienia i nazwiska. Zapowiedź budowy Muru Pamięci ma być kolejnym elementem tych działań.
Szef rządu zwrócił jednocześnie uwagę, że pamięć historyczna nie powinna prowadzić do wzajemnej wrogości. W jego ocenie odpowiedzią na nacjonalizm nie może być kolejny nacjonalizm. Podkreślił również znaczenie prawdy jako podstawy pojednania i budowania relacji między narodami. Dodał, że państwa aspirujące do wspólnoty europejskiej muszą być gotowe na uczciwe zmierzenie się z historią.
Kolejne miejsce pamięci o ofiarach
Mur Pamięci będzie kolejną inicjatywą poświęconą ofiarom zbrodni wołyńskiej. Trwają już prace nad utworzonym w 2023 roku Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej w Chełmie. O tych wydarzeniach przypominają także liczne pomniki i tablice znajdujące się między innymi w Warszawie, Lublinie, Gdańsku, Gdyni i Krakowie. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych pozostaje pomnik „Rzeź Wołyńska” autorstwa Andrzeja Pityńskiego w Domostawie, którego forma od lat wywołuje dyskusje.
Termin zbrodnia wołyńska odnosi się do mordów na polskiej ludności cywilnej dawnych Kresów Wschodnich, dokonywanych przez nacjonalistów z OUN, UPA i innych formacji. Największe nasilenie zbrodni nastąpiło 11 lipca 1943 roku, gdy zaatakowano około 150 miejscowości na Wołyniu, choć część źródeł podaje liczbę 99.
Według szacunków polskich historyków zginęło około 100 tysięcy Polaków, głównie kobiet, dzieci i osób starszych, a tysiące mieszkańców zostały zmuszone do opuszczenia swoich domów. W 2025 roku Sejm ustanowił 11 lipca Narodowym Dniem Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej.
