Polacy odkładający pieniądze na przyszłą emeryturę mogą stracić całe oszczędności zgromadzone przez wiele lat pracy. Mechanizm, który to umożliwia, funkcjonuje od dwóch lat, ale dopiero teraz wychodzą na jaw jego dramatyczne konsekwencje dla ubezpieczonych. Sytuacja dotyczy szczególnie przedsiębiorców zatrudnionych we własnych firmach.
ZUS zabiera emerytury Polakom. Setki tysięcy złotych przepadają bezpowrotnie
Problem nabiera rozmiaru, gdy ubezpieczeni dowiadują się o możliwości utraty środków dopiero po wielu latach regularnego opłacania składek. Przepisy wprowadzone podczas reformy podatkowej znanej jako Polski Ład zmieniły zasady funkcjonowania systemu emerytalnego. Modyfikacje te przeszły niemal niezauważone w natłoku innych zmian.
Mechanizm działania nowych regulacji okazuje się bezwzględny dla osób prowadzących działalność gospodarczą. Szczególnie narażeni są ci, którzy jednocześnie posiadają udziały w spółkach i pracują w nich na etacie. Ich sytuacja prawna została zinterpretowana w sposób odbierający im prawo do zgromadzonych środków.
Przepadek składek po pięciu latach
Kluczową zmianą jest wprowadzenie pięcioletniego terminu przedawnienia. Po tym okresie ubezpieczony traci możliwość odzyskania nadpłaconych składek oraz skorygowania dokumentów. Oznacza to, że nawet jeśli ktoś przez dekadę czy dwie odprowadzał daniny, może zostać pozbawiony całości zgromadzonych środków. Pieniądze te nie znikają jednak w próżni – trafiają do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Przypadek kobiety prowadzącej własną spółkę pokazuje skalę problemu. Przez dziewiętnaście lat odprowadzała składki emerytalne od umowy o pracę zawartej we własnej firmie. Gdy ZUS zakwestionował zasadność tej formy zatrudnienia, z jej konta zniknęło 350 tysięcy złotych. Instytucja uznała, że osoba posiadająca większościowy pakiet udziałów nie może być klasycznym pracownikiem, gdyż nie podlega podporządkowaniu służbowemu.
Przedstawiciele ZUS potwierdzają, że mają prawo odmówić zwrotu składek opłacanych nawet przez dwadzieścia lat. Instytucja powołuje się na znowelizowane przepisy, które dają jej takie uprawnienia. Środki przejęte od indywidualnych ubezpieczonych zasilają ogólny fundusz, z którego wypłacane są bieżące emerytury.
Kontrowersje prawne i konstytucyjne
Prawnicy alarmują o możliwym naruszeniu fundamentalnych zasad konstytucyjnych. Katarzyna Kalata, radca prawny, wskazuje na złamanie zasady ochrony praw nabytych oraz zasady zaufania obywateli do państwa. Eksperci podkreślają, że przepisy retroaktywnie pozbawiają ludzi środków gromadzonych zgodnie z obowiązującym wówczas prawem.
Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych weszła w życie w 2022 roku jako element szerszego pakietu reform. Zmiany te przeszły przez parlament w okresie intensywnych prac nad reformą podatkową. Obecnie ujawniają się rzeczywiste skutki tych regulacji dla tysięcy przedsiębiorców i pracowników.
ZUS argumentuje swoje decyzje koniecznością weryfikacji prawidłowości odprowadzanych składek. Instytucja twierdzi, że niektóre formy zatrudnienia nie spełniają wymogów klasycznego stosunku pracy, co uniemożliwia uznanie wpłaconych składek za należne. Problem dotyczy głównie właścicieli firm zatrudniających samych siebie oraz wspólników spółek pracujących na etatach w swoich przedsiębiorstwach.
