W kwietniu 2023 roku uchwalono przepisy, które początkowo wydawały się dotyczyć wyłącznie formalności związanych ze sprzedażą czy wynajmem mieszkań. Większość właścicieli nieruchomości skoncentrowała swoją uwagę na obowiązku posiadania świadectw charakterystyki energetycznej, traktując je jako kolejny dokumentacyjny wymóg. Niewiele osób zdawało sobie sprawę, że za fasadą tej pozornie prostej regulacji kryje się znacznie bardziej uciążliwy mechanizm kontrolny.
Nowe przepisy uderzają w portfele Polaków. Ta kara może zaskoczyć każdego właściciela domu
Dziś, po upływie dwóch lat od wejścia nowelizacji w życie, konsekwencje tamtych decyzji docierają do zwykłych obywateli. Okazuje się, że wprowadzone zmiany to nie jednorazowa formalność, którą można załatwić i zapomnieć. To początek systematycznych, powtarzających się obowiązków, których niewykonanie może kosztować niemało. Polska realizuje unijne dyrektywy dotyczące efektywności energetycznej, jednak ich społeczny wymiar bywa dla wielu zaskoczeniem.
Nowelizacja prawa nie ogranicza się jedynie do dokumentacji sprzedażowej. Jej druga, często pomijana część, wprowadza regularny system nadzoru nad instalacjami grzewczymi w prywatnych domach i innych nieruchomościach. Uprawnieni inspektorzy otrzymali prawo do przeprowadzania cyklicznych przeglądów systemów ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji. Nie są to kontrole jednorazowe – ich częstotliwość została ściśle określona i zależy od parametrów technicznych posiadanego sprzętu.
Błędem byłoby założenie, że regulacje dotyczą wyłącznie starych kamienic czy wielkich zakładów przemysłowych. Przepisy mają zastosowanie uniwersalne i obejmują każdego posiadacza kotła, pompy ciepła czy instalacji klimatyzacyjnej.
Nie ma znaczenia, czy mieszka się w nowoczesnym budynku energooszczędnym, czy w przedwojennej willi – prawo traktuje wszystkich jednakowo. Specjaliści podkreślają, że bez takiego kompleksowego podejścia osiągnięcie celów związanych z redukcją zużycia energii byłoby niemożliwe, szczególnie wobec przestarzałej infrastruktury obecnej w znacznej części polskich domostw.
Wizyty kontrolne nie ograniczają się do prostego sprawdzenia, czy urządzenie działa. Inspektorzy oceniają całościową efektywność energetyczną systemu, jego zgodność z aktualnymi normami oraz stan techniczny poszczególnych elementów. Dla wielu właścicieli nieruchomości oznacza to konieczność przygotowania dokumentacji technicznej i zapewnienia dostępu do wszystkich krytycznych punktów instalacji.
Finansowe konsekwencje zaniedbań
Częstotliwość obowiązkowych przeglądów została określona w sposób zróżnicowany. Kotły opalane paliwem ciekłym lub stałym o mocy od 20 do 100 kilowatów wymagają kontroli co dwa lata. Inne urządzenia podlegają inspekcjom w cyklach trzech, czterech lub pięciu lat – wszystko zależy od typu i mocy zainstalowanego sprzętu. Właściciele muszą samodzielnie śledzić terminy i dbać o terminowe wykonanie przeglądów, co wymaga prowadzenia szczegółowej dokumentacji.
Konsekwencje zaniedbania tych obowiązków mogą być dotkliwe finansowo. Brak wymaganego świadectwa charakterystyki energetycznej, weryfikowanego podczas kontroli, skutkuje grzywną w wysokości 349 złotych. To jednak nie jedyna możliwa kara. W sytuacjach, gdy inspektorzy odkryją poważne uchybienia, całkowity brak dokumentacji lub rażące naruszenia przepisów bezpieczeństwa, sankcje mogą okazać się znacznie surowsze.
Rzeczywistość prawna wymusza na właścicielach nieruchomości prowadzenie skrupulatnej ewidencji dat kontroli, parametrów technicznych urządzeń oraz gromadzenie kompletu wymaganych dokumentów. Opóźnienie w realizacji obowiązkowego przeglądu lub przeoczenie terminu może zamienić się w nieprzyjemną niespodziankę finansową. Eksperci radzą, aby traktować te zobowiązania poważnie i nie odkładać ich na później, gdyż system kontrolny działa systematycznie, a ignorowanie przepisów prędzej czy później kończy się interwencją organów nadzoru.
