Kiedy na początku roku Główny Urząd Statystyczny ogłosił wskaźnik waloryzacji na poziomie 5,3 proc., emeryci odetchnęli z ulgą. Wzrost świadczeń to dla wielu seniorów nie tylko liczba w decyzji z ZUS, ale realna różnica w codziennym życiu – między oszczędzaniem na lekach a spokojnym końcem miesiąca. Nastroje w środowisku emeryckim są więc lepsze niż przed rokiem, a temat trzynastej emerytury znowu wraca na pierwsze strony.
Miliony Polaków czeka w kwietniu niespodzianka. Ale nie wszyscy się z niej ucieszą
Tymczasem pod powierzchnią tej pozornie dobrej wiadomości kryje się kilka nieprzyjemnych niespodzianek. Okazuje się, że nie każdy senior automatycznie znajdzie się na liście uprawnionych do dodatkowego świadczenia. Przepisy są precyzyjne, a wyjątki – zaskakujące nawet dla samych zainteresowanych. Warto więc przyjrzeć się sprawie z bliska, zanim nadejdzie kwiecień i zamiast przelewu pojawi się cisza na koncie.
Podstawa trzynastej emerytury odpowiada zawsze najniższej emeryturze obowiązującej od 1 marca danego roku. W 2026 roku, po zastosowaniu waloryzacji, kwota ta wyniesie 1 978,49 zł brutto. To wzrost o blisko 100 złotych względem poprzedniego roku – i choć brzmi skromnie, dla wielu gospodarstw domowych stanowi odczuwalną różnicę.
Świadczenie trafi na konta automatycznie, razem z kwietniową emeryturą lub rentą. Nie trzeba składać żadnych wniosków ani odwiedzać placówek ZUS czy KRUS. System sam wygeneruje listę uprawnionych – o ile dana osoba nie wpadnie w jedną z ustawowych pułapek. A tych pułapek jest więcej, niż większość seniorów przypuszcza.
Cztery grupy, które zostają z niczym – i jedna zaskakująca zasada
Ustawa o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym jasno wskazuje, kto trzynastki nie otrzyma. Pierwsza wykluczona grupa to sędziowie i prokuratorzy w stanie spoczynku – pobierają oni uposażenie stanowe, a nie emeryturę z funduszu powszechnego, więc przepisy o trzynastce ich po prostu nie obejmują. Podobnie wygląda sytuacja medalistów olimpijskich korzystających ze świadczenia honorowego – formalnie nie są emerytami w rozumieniu tej konkretnej ustawy.
Trzecia grupa to osoby, których świadczenie przedemerytalne zostanie zawieszone na dzień 31 marca 2026 roku z powodu przekroczenia limitu zarobków. Jeśli przychody z pracy przekroczą 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia, ZUS wstrzymuje wypłatę – i razem z nią odpada prawo do trzynastki.
Czwarta, najtragiczniejsza sytuacja dotyczy seniorów, którzy odejdą przed terminem wypłaty. Pieniądze przepadają i nie wchodzą do masy spadkowej. Dodatkowo obowiązuje zasada jednego świadczenia: osoba pobierająca jednocześnie własną emeryturę i rentę rodzinną po małżonku otrzyma tylko jedną trzynastkę – przy świadczeniu wyższym lub wskazanym jako podstawowe. Żadne wnioski tej zasady nie zmienią.
