Maj od lat wygląda w Polsce podobnie. Białe alby, rodzinne przyjęcia i prezenty stały się stałym elementem tego okresu. Coraz częściej jednak obok komunijnych uroczystości pojawia się zupełnie inny scenariusz, wybierany przez rodziny, które nie chcą uczestniczyć w religijnych obrzędach.
Dlaczego coraz mniej dzieci przystępuje do komunii? Pospleciny coraz popularniejsze w Polsce
Maj pozostaje miesiącem mocno związanym z pierwszą komunią świętą. W wielu miejscowościach trudno wtedy nie zauważyć dzieci ubranych w odświętne stroje i rodzin świętujących ważne wydarzenie. Dla części rodziców ten model nadal pozostaje naturalnym wyborem. Coraz więcej osób zaczyna jednak szukać innej drogi.
Dane Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego pokazują, że liczba dzieci przystępujących do pierwszej komunii stopniowo maleje. Według „Annuarium Statisticum Ecclesiae in Polonia 2024” do sakramentu przystąpiło niespełna 320 tysięcy dzieci. To wynik niższy o 1,5 proc. niż rok wcześniej. Zmiana nie jest gwałtowna, ale dobrze widoczna.
Za tym trendem stoją również zmiany społeczne. Z badań CBOS z 2024 roku wynika, że brak związku z jakimkolwiek wyznaniem deklaruje 7,3 proc. dorosłych Polaków. Narodowy Spis Powszechny pokazał natomiast, że liczba osób bezwyznaniowych wzrosła w ciągu dekady niemal trzykrotnie. W 2011 roku było ich 929 tysięcy, a w 2021 już ponad 2,6 miliona.
Najbardziej widoczne jest to wśród młodych dorosłych i mieszkańców dużych miast. W grupie wiekowej 18-24 lata brak przynależności religijnej deklaruje 15 proc. badanych. W największych miastach wskaźnik sięga już 20 proc. To właśnie te środowiska najczęściej szukają nowych sposobów świętowania ważnych momentów dzieciństwa.
Co to są pospleciny?
Dla wielu rodzin największym problemem nie okazuje się sama religia, lecz emocje dziecka. Gdy rówieśnicy przygotowują się do uroczystości i rozmawiają o prezentach, część rodziców obawia się poczucia wykluczenia. Dlatego coraz częściej próbują stworzyć własne rodzinne rytuały. Nie zawsze mają jednak gotowy pomysł.
W mediach społecznościowych regularnie pojawiają się dyskusje na ten temat. Jeden z ojców opisywał na platformie Reddit, że zależy mu przede wszystkim na tym, aby córka nie poczuła się gorsza od kolegów i koleżanek. Chciał zorganizować dla niej wydarzenie, które pozwoli przeżyć ten moment w wyjątkowy sposób. Wątek wywołał ogromne zainteresowanie i doczekał się setek komentarzy.
Część rodziców wybiera bardzo prostą drogę. Nie organizują żadnej alternatywnej uroczystości i podkreślają, że dzieci szybko akceptują taki stan rzeczy. Inni wolą odwrócić uwagę od komunijnego sezonu. Decydują się wtedy na rodzinny wyjazd albo krótkie wakacje.
Pojawiają się też pomysły bardziej symboliczne. Niektórzy rodzice organizują dzieciom weekendowe wycieczki lub niewielkie rodzinne spotkania. Chodzi bardziej o stworzenie wspomnienia niż o zastąpienie religijnej ceremonii. Dla części rodzin to wystarcza, ale inni szukają wydarzenia o bardziej uroczystym charakterze.
Pospleciny – alternatywa dla komunii
Tak narodziło się zainteresowanie posplecinami. To świecka uroczystość skierowana do dzieci, która nawiązuje do dawnych tradycji słowiańskich. Pomysł stworzyła dr hab. Anna Kłonkowska z Uniwersytetu Gdańskiego. Jak podkreślała w rozmowie z „Polityką”, nie chciała tworzyć wydarzenia antyreligijnego ani politycznego.
Pierwsza edycja odbyła się w 2016 roku w Trójmieście pod nazwą Postrzyżyny-Zapleciny. Inspiracją były dawne zwyczaje związane z pierwszym obcięciem włosów chłopców i zaplataniem warkoczy dziewczynkom. Z czasem nazwę uproszczono do posplecin. Sama idea zaczęła przyciągać zarówno rodziny bezwyznaniowe, jak i wierzące.
Podczas ceremonii dzieci uczestniczą we wspólnych aktywnościach i spotkaniach integracyjnych. Na zakończenie każde otrzymuje wisiorek z symbolem słowiańskiego dębu. Organizatorzy podkreślają, że wydarzenie ma łączyć uczestników niezależnie od światopoglądu czy pochodzenia. Tegoroczna edycja odbędzie się 6 lub 13 czerwca w Gdańsku i skierowana będzie do dzieci w wieku od 8 do 10 lat.
Do alternatywnych uroczystości odniósł się również ks. Rafał Główczyński, znany w Internecie jako „Ksiądz z osiedla”. Duchowny w rozmowie z PAP ocenił, że rodzice próbują w ten sposób sprawić, by dzieci również mogły poczuć się ważne i zauważone przez bliskich. Zaznaczył przy tym, że pozostaje to indywidualnym wyborem każdej rodziny.
