Światowa Organizacja Zdrowia potwierdziła 3 maja śmierć trzech pasażerów luksusowego statku wycieczkowego płynącego po Oceanie Atlantyckim. Na pokładzie stwierdzono zakażenie hantawirusem. Rzecznik polskiego MSZ Maciej Wewiór uspokajał, że obywatele Polski przebywający na wycieczkowcu czują się dobrze. Mimo to atmosfera wokół rejsu gęstniała z każdą godziną. Nikt nie wiedział jeszcze, że najgorsze wieści dopiero nadejdą.
Hantawirus na statku wycieczkowym. Trzy zgony na pokładzie
Przed wykryciem ogniska choroby statek zawinął do portu na Wyspie Świętej Heleny. Na ląd zeszło tam 40 pasażerów. Dokąd się udali i z kim mieli kontakt, stało się przedmiotem gorączkowych ustaleń. W tamtym momencie władze zakładały, że problem dotyczy wyłącznie osób z pokładu.
W czwartek holenderskie ministerstwo zdrowia przekazało informację, której nikt nie chciał usłyszeć. Do szpitala w Amsterdamie trafiła osoba z objawami hantawirusa, która nie przebywała na wycieczkowcu. Holenderskie media ustaliły, że chodzi o stewardesę KLM mającą wcześniej kontakt z zakażoną pasażerką statku.
Rzeczniczka Komisji Europejskiej Eva Hrnczirzova stwierdziła, że brak powodów do paniki, ale sytuacja jest stale monitorowana i nikt jej nie bagatelizuje. ECDC oceniło ryzyko szerokiego rozprzestrzenienia wirusa jako niskie, bo zakażenie wymaga bliskiego i długotrwałego kontaktu z chorym. Sam fakt hospitalizacji osoby spoza pokładu przesunął jednak tę sprawę z kategorii odizolowanego incydentu w stronę czegoś bardziej niepokojącego.
Hantawirus – co to jest? Objawy, przebieg choroby i śmiertelność
Hantawirusy przenoszą gryzonie: myszy, szczury, nornice. Same zwierzęta nie chorują, za to sprawnie rozsiewają patogen. Ludzie zarażają się wdychając powietrze skażone kałem, moczem lub śliną zainfekowanych zwierząt, niekiedy przez uszkodzoną skórę. Mysi mocz zachowuje zakaźność nawet przez kilka miesięcy.
To wirusy RNA z rodziny Bunyaviridae. Im niższa temperatura, tym dłużej patogen pozostaje aktywny. Na zakażenie narażeni są leśnicy, rolnicy, myśliwi, żołnierze, budowlańcy pracujący przy wykopach, turyści, a nawet gracze w golfa. Zakażenie zasadniczo nie przenosi się między ludźmi.
Przebieg choroby bywa skrajnie różny. U jednych ma łagodny charakter, u innych prowadzi do zapalenia płuc (HPS) ze śmiertelnością sięgającą 50 procent albo gorączki krwotocznej z zespołem nerkowym (HFRS). Pierwsze objawy łatwo zlekceważyć, bo przypominają grypę: zmęczenie, bóle mięśni, rozbicie. Potem może pojawić się kaszel, duszność i ucisk w klatce piersiowej. Według CDC objawy występują od jednego do ośmiu tygodni po ekspozycji, a około jedna trzecia osób z objawami oddechowymi umiera.
Historia hantawirusa i znane przypadki
Pierwszym zidentyfikowanym hantawirusem był wirus Hantaan wyizolowany w 1976 roku — nazwa pochodzi od rzeki Han w Seulu. Podczas wojny koreańskiej w połowie lat 50. ten patogen zaatakował 2500 amerykańskich żołnierzy, zabijając 5 do 10 procent z nich. Wojskowi podejrzewali broń biologiczną.
Z biegiem lat naukowcy odkryli kilkanaście odmian rozsianych po globie. Na obu Amerykach występują szczepy Sin Nombre, Andes, Oran, Lechiguanas czy Hu39694. W Europie dominują wirus Dobrava u myszy leśnych i Puumala u nornic. Polskie badania wykazały przeciwciała u kilku procent leśników, a rocznie odnotowuje się od kilku do kilkudziesięciu przypadków, głównie na Podkarpaciu. Dominującą postacią choroby w Polsce jest gorączka krwotoczna z zespołem nerkowym.
W 2025 roku ofiarą hantawirusa padła Betsy Arakawa, żona aktora Gene’a Hackmana. Pozbawiony opieki, cierpiący na alzheimera Hackman zmarł kilka dni później. Historia ta obiegła światowe media.
Hantawirus – leczenie
Na hantawirusa nie ma specyficznych leków. Leczenie jest objawowe i trzeba je wdrożyć szybko, bo zakażenie rozwija się błyskawicznie. Chory potrzebuje odpoczynku i nawadniania. Przy trudnościach z oddychaniem konieczna bywa tlenoterapia lub respirator, przy problemach z nerkami dializy. Jak uniknąć zakażenia hantawirusem?
Najskuteczniejszą obroną pozostaje profilaktyka: minimalizowanie kontaktu z gryzoniami i ich odchodami. Do usuwania śladów obecności gryzoni należy używać rękawic i roztworu wybielacza. Zamiatanie i odkurzanie mogą rozpylić wirusa w powietrzu. Populację gryzoni w miejscach zamieszkałych trzeba aktywnie kontrolować. Europejskie służby zdrowotne zapewniają, że sytuacja jest pod kontrolą. Ale sam fakt, że muszą o tym zapewniać, mówi więcej niż jakikolwiek oficjalny komunikat.
