Informacja, która obiegła ostatnio media, zelektryzowała środowisko emerytów i osób zbliżających się do końca aktywności zawodowej. Okazuje się, że spora grupa świadczeniobiorców może otrzymywać niższe przelewy z ZUS, niż faktycznie im przysługuje. Powód? Nieznajomość mechanizmów rządzących wyliczaniem emerytur oraz brak świadomości o przysługujących prawach.
Emeryci tracą pieniądze, bo nie znają jednej prostej procedury. Wystarczy jeden ruch
Temat wywołał ogromne poruszenie, bo dotyczy potencjalnie milionów Polaków. Na forach internetowych roi się od pytań zaniepokojonych seniorów. Wielu z nich przyznaje, że nigdy nie kwestionowało otrzymanej decyzji, traktując ją jako ostateczną i niepodważalną. Tymczasem rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej. Skala zjawiska może zaskakiwać, ponieważ system emerytalny — choć z pozoru przejrzysty — kryje w sobie sporo zawiłości. Nie każdy zdaje sobie sprawę, jakie elementy składają się na ostateczną kwotę świadczenia. A to właśnie w szczegółach często tkwi klucz do wyższych wypłat.
ZUS oblicza emeryturę na podstawie zwaloryzowanych składek oraz kapitału początkowego. Suma tych wartości dzielona jest przez tzw. średnie dalsze trwanie życia — wskaźnik publikowany co roku przez Prezesa GUS w specjalnych tablicach. To właśnie te tablice mają kolosalny wpływ na finalną kwotę przelewu trafiającego co miesiąc na konto emeryta.
Szczególna sytuacja dotyczy osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu przed 1 stycznia 1999 roku. Dla nich kapitał początkowy stanowi fundament wyliczenia świadczenia. ZUS informuje, że jeśli ktoś z tej grupy nie był później objęty ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, podstawę emerytury stanowi wyłącznie ów kapitał. Członkowie OFE powinni natomiast pamiętać o środkach przeniesionych na subkonto w Zakładzie.
Świadczenie może zostać podniesione do poziomu emerytury minimalnej, ale pod warunkiem spełnienia kryteriów stażowych. Kobiety muszą udokumentować minimum 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a mężczyźni — co najmniej 25 lat. Niespełnienie tych wymogów zamyka drogę do podwyżki świadczenia.
Bezpłatna ścieżka, o której wie zaledwie garstka uprawnionych
Najważniejsza wiadomość dla osób podejrzewających zaniżenie emerytury dotyczy procedury odwoławczej. Odwołanie od decyzji ZUS składa się do sądu okręgowego — wydziału pracy i ubezpieczeń społecznych — w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. Dokument można złożyć na piśmie lub ustnie w oddziale ZUS odpowiedzialnym za jej wydanie, a także wysłać pocztą. Odwołanie musi zawierać numer decyzji, uzasadnienie oraz własnoręczny podpis.
Może je wnieść także pełnomocnik lub przedstawiciel ustawowy. Postępowanie przed sądem pierwszej instancji jest całkowicie wolne od opłat — to kluczowa informacja, której wielu seniorów po prostu nie zna. Jeżeli Zakład uzna argumenty za trafne, zmienia decyzję w ciągu 30 dni. W przeciwnym razie sprawa trafia do sądu, który rozpatruje ją merytorycznie i może zmienić decyzję bądź oddalić wniosek. Od wyroku przysługuje apelacja, a w ostateczności — skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego. Droga bywa więc długa, ale może zakończyć się realnym wzrostem comiesięcznego świadczenia.
