Strata kogoś bliskiego to moment, w którym sprawy urzędowe schodzą na dalszy plan. Żałoba, pogrzeb, formalności spadkowe – lista spraw wydaje się nie mieć końca. Tymczasem w gąszczu obowiązków czai się jeszcze jeden, o którym zaskakująco mało osób wie. Dotyczy on kwestii podatkowych i może zaskoczyć nawet tych, którzy uważają się za dobrze zorientowanych w przepisach.
Podatek, który czeka nawet po śmierci bliskiej osoby – tysiące Polaków nie ma o tym pojęcia
Temat ten nabiera szczególnego znaczenia na przełomie roku, kiedy miliony Polaków siadają do corocznych rozliczeń z fiskusem. Okazuje się bowiem, że obowiązek podatkowy nie wygasa wraz ze śmiercią podatnika. Co więcej, procedury z tym związane bywają skomplikowane, a ich zlekceważenie może pociągnąć za sobą poważne konsekwencje.
Niewielu zdaje sobie sprawę, że w 2026 roku rozliczenia podatkowe obejmują również osoby, które odeszły w roku poprzednim. Dla rodzin pogrążonych w żałobie to dodatkowe obciążenie – ale przepisy ustawy o PIT nie pozostawiają tu żadnych wątpliwości.
Rozliczenie PIT za zmarłą osobę. Kto tak naprawdę musi złożyć zeznanie za zmarłego?
Dobra wiadomość jest taka, że spadkobiercy nie muszą samodzielnie wypełniać deklaracji podatkowej za osobę zmarłą. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, to urzędnicy właściwego urzędu skarbowego – ustalonego według ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego – przygotowują stosowny dokument.
Nie oznacza to jednak, że rodzina może pozostać całkowicie bierna. Spadkobiercy powinni spodziewać się wezwania ze strony organu skarbowego do ustalenia treści zobowiązania podatkowego. Ich rolą jest dostarczenie informacji dotyczących m.in. przysługujących zmarłemu ulg i odliczeń, które mogą wpłynąć na ostateczną kwotę podatku.
To właśnie na tym etapie pojawia się najwięcej niewiadomych. Wielu spadkobierców nie orientuje się w sytuacji finansowej osoby zmarłej, nie zna jej dochodów ani uprawnień do poszczególnych ulg. Dlatego warto jak najszybciej uporządkować dokumentację podatkową bliskiego.
PIT za zmarłego. Wspólne rozliczenie z małżonkiem, którego już nie ma – to możliwe
Przełomową kwestią dla wielu owdowiałych osób pozostaje możliwość wspólnego rozliczenia PIT ze zmarłym małżonkiem. Przepisy art. 6a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jednoznacznie na to pozwalają – zarówno gdy śmierć nastąpiła w trakcie roku podatkowego, jak i po jego zakończeniu, lecz przed złożeniem zeznania.
Warunkiem jest, by między małżonkami istniała wspólność majątkowa w danym roku podatkowym. Spełnienie tego kryterium umożliwia rozliczenie dochodów obojga małżonków na jednej deklaracji, co przy dużych różnicach zarobkowych może przynieść wymierną korzyść finansową.
Równie istotna pozostaje kwestia ulg podatkowych. Prawo do nich powstaje jeszcze za życia podatnika i nie wygasa automatycznie po jego śmierci – o ile warunki do ich zastosowania zostały spełnione wcześniej. Dotyczy to np. ulg na leczenie czy rehabilitację. Co więcej, ewentualna nadpłata podatku wynikająca z tych ulg wchodzi w skład masy spadkowej, a spadkobiercy mogą ubiegać się o jej zwrot na zasadach opisanych w Ordynacji podatkowej.
