Decyzja prezydenta wywołała natychmiastową polityczną burzę i uruchomiła ostrą wymianę stanowisk. Spór dotyczy nie tylko nowych przepisów, ale także sposobu rozumienia konstytucyjnej ochrony małżeństwa oraz zakresu praw, jakie państwo powinno przyznawać osobom pozostającym w bliskich relacjach. Najmocniejsze argumenty obu stron padły dopiero po ogłoszeniu decyzji.
Nawrocki wetuje. Burza po decyzji prezydenta, Tusk nie krył oburzenia
Karol Nawrocki opublikował oświadczenie, w którym poinformował o zawetowaniu ustawy o osobie najbliższej. Wyjaśnił, że nie zgadza się na rozwiązania, które jego zdaniem naruszałyby konstytucyjną ochronę małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny. Podkreślił, że już w kampanii wyborczej zapowiadał gotowość do rozmów o przepisach regulujących status osoby najbliższej. Zastrzegał jednak, że nie poprze rozwiązań mających charakter zbliżony do małżeństwa.
Projekt przygotowany przez rząd przewidywał możliwość zawarcia przez dwie pełnoletnie osoby umowy przed notariuszem, która następnie byłaby rejestrowana w urzędzie stanu cywilnego. Dokument miał regulować między innymi wspólność majątkową, obowiązek alimentacyjny, prawo do mieszkania oraz dostęp do informacji medycznej. Obejmował również kwestie związane z pochówkiem. Strony mogłyby także dołączyć aneks zawierający testamenty obu osób.
Dlaczego prezydent powiedział „nie”?
W uzasadnieniu swojej decyzji Karol Nawrocki przekonywał, że zmiana nazwy ustawy nie zmienia charakteru proponowanych przepisów. Ocenił, że projekt wykracza daleko poza rozwiązania dotyczące ułatwienia załatwiania codziennych spraw czy dostępu do informacji medycznej. Według niego tworzy nową, sformalizowaną instytucję prawa rodzinnego z szerokim katalogiem uprawnień przypominających te, które wynikają z małżeństwa.
Prezydent wskazał, że projekt przewiduje państwową rejestrację związku, wzajemne obowiązki lojalności, szacunku, pomocy i troski, a także przywileje podatkowe, spadkowe, socjalne oraz emerytalne. Jego zdaniem oznacza to odtworzenie podstawowych elementów małżeństwa pod inną nazwą. Dodał również, że nie popiera adopcji dzieci przez pary homoseksualne i konsekwentnie podtrzymuje stanowisko prezentowane wcześniej.
Ostra reakcja premiera
Karol Nawrocki podkreślił, że jako strażnik konstytucji nie może zaakceptować rozwiązań prowadzących do osłabienia szczególnego statusu małżeństwa określonego w art. 18 Konstytucji. W jego ocenie małżeństwo nie powinno stać się jedną z wielu równorzędnych form oferowanych przez państwo. Zaznaczył także, że rodzina ma fundamentalne znaczenie dla trwałości narodu.
Na decyzję prezydenta błyskawicznie zareagował premier Donald Tusk. Szef rządu zamieścił wpis w serwisie X, w którym ostro skrytykował weto. Napisał, że prezydencka decyzja jest wyrazem pogardy wobec ludzi oraz ich prawa do szczęścia i normalnego życia. Tym samym spór o ustawę przeniósł się z procesu legislacyjnego do otwartej politycznej konfrontacji między prezydentem i rządem.
