Niepewność gospodarcza i droższe życie sprawiły, że Polacy zaczęli inaczej patrzeć na swoje pieniądze. Coraz częściej liczy się bezpieczeństwo, ostrożność i odkładanie środków na przyszłość. Najnowsze badania pokazują jednak, że za rosnącą potrzebą oszczędzania nie nadąża wiedza finansowa. A to może stać się poważnym problemem.
Polacy odkładają pieniądze jak nigdy wcześniej. Rząd szykuje rozwiązanie bez podatku
Minione miesiące wyraźnie wpłynęły na decyzje finansowe Polaków. Wielu zaczęło ostrożniej podchodzić do wydatków i unikać ryzyka związanego z inwestowaniem. Coraz częściej priorytetem stało się zabezpieczenie przyszłości oraz budowanie finansowej poduszki bezpieczeństwa. Takie wnioski płyną z badania „Poziom wiedzy finansowej Polaków 2026” przygotowanego przez Fundację Warszawski Instytut Bankowości oraz Fundację GPW.
Aż 32 proc. respondentów przyznało, że ostatni rok przekonał ich do większego oszczędzania na trudniejsze czasy. Dokładnie tyle samo osób deklaruje dziś większą ostrożność w myśleniu o przyszłości. Kolejne 30 proc. badanych przyznaje, że stara się unikać zadłużania. Z kolei 26 proc. dostrzega potrzebę ograniczania codziennych wydatków i bardziej skromnego stylu życia.
Wiedza finansowa nadal pozostaje słabym punktem
Choć Polacy coraz częściej chcą oszczędzać, wielu nadal nie zna podstawowych produktów finansowych. Największą rozpoznawalność mają obligacje skarbowe oraz akcje, ale nawet tutaj wyniki nie imponują. Znajomość tych instrumentów deklaruje odpowiednio 40 i 39 proc. ankietowanych. Jeszcze gorzej wygląda sytuacja przy bardziej zaawansowanych rozwiązaniach inwestycyjnych.
ETF-y, opcje czy kontrakty terminowe pozostają dla dużej części społeczeństwa praktycznie nieznane. Od 41 do 49 proc. respondentów przyznało, że nigdy wcześniej o nich nie słyszało. Podobny problem dotyczy produktów emerytalnych. Większość badanych nie zna zasad działania IKE, IKZE, PPE czy PPK, mimo że mają one pomagać w odkładaniu pieniędzy na emeryturę.
Szczegółową wiedzę na temat tych rozwiązań deklaruje zaledwie od 26 do 36 proc. ankietowanych. Najsłabiej wypada OIPE, określane jako europejska emerytura. O tym produkcie nie słyszało aż 58 proc. uczestników badania. Ludzie wolą więc rozwiązania proste i przewidywalne. Trudno się dziwić, skoro rynek finansowy potrafi odstraszyć szybciej niż instrukcja składania mebli z popularnego szwedzkiego sklepu.
Rząd szykuje nowe konto dla oszczędzających
W odpowiedzi na rosnącą potrzebę oszczędzania pojawia się nowa propozycja. Osobiste Konta Inwestycyjne, czyli OKI, mają zachęcić Polaków do odkładania pieniędzy i inwestowania na korzystniejszych zasadach podatkowych. Z rozwiązania będą mogli korzystać zarówno początkujący, jak i bardziej doświadczeni inwestorzy.
Największą zachętą ma być zwolnienie z podatku Belki do określonych limitów. W przypadku akcji i funduszy inwestycyjnych zwolnienie obejmie kwotę do 100 tys. zł. Dla lokat bankowych oraz obligacji oszczędnościowych limit wyniesie 25 tys. zł. Odsetki oraz dywidendy mają trafiać bezpośrednio do oszczędzających bez dodatkowych potrąceń.
Podstawowe korzystanie z konta ma pozostać darmowe. Ewentualna opłata pojawi się dopiero po przekroczeniu określonych limitów aktywów. W pierwszym roku jej wysokość ma wynieść 0,85 proc. Od 2030 roku limity zwolnienia podatkowego mają być dodatkowo podnoszone zgodnie ze wskaźnikiem inflacji.
OKI będzie można zakładać od 2027 roku w bankach, domach maklerskich oraz towarzystwach ubezpieczeniowych. Każda pełnoletnia osoba otrzyma możliwość posiadania więcej niż jednego takiego rachunku. Podstawowe operacje pozostaną bezpłatne. Państwo najwyraźniej uznało, że skoro Polacy już zaczęli oszczędzać, warto zrobić wszystko, by tych pieniędzy nie trzymali wyłącznie w skarpecie.
