Wokół zmian dotyczących kierowców w starszym wieku narosło wiele emocji. W sieci zaczęły pojawiać się alarmujące informacje o masowym odbieraniu uprawnień po przekroczeniu określonego wieku. Przyjęte przez Unię Europejską regulacje pokazują jednak znacznie bardziej złożony obraz sytuacji.
Po 65. roku życia stracą prawo jazdy? Nowe przepisy UE rozwiewają wątpliwości
W ostatnich tygodniach coraz częściej pojawiały się doniesienia sugerujące, że osoby po 65. roku życia mogą zostać pozbawione prawa jazdy wyłącznie ze względu na wiek. Takie informacje szybko rozprzestrzeniły się w mediach społecznościowych i wywołały niepokój wśród wielu kierowców. Temat wzbudził szczególne zainteresowanie w grupie seniorów. W rzeczywistości przyjęte przepisy wyglądają inaczej, niż wskazywały internetowe spekulacje.
Unia Europejska nie zdecydowała się na automatyczne odbieranie uprawnień starszym kierowcom. Sam wiek nie będzie podstawą do utraty prawa jazdy. Regulacje koncentrują się przede wszystkim na kwestiach związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego. To właśnie poprawa bezpieczeństwa była głównym celem prowadzonych prac.
Zmiany wpisują się w unijną strategię „Wizja Zero”. Program zakłada maksymalne ograniczenie liczby ofiar śmiertelnych na europejskich drogach do 2050 roku. W ramach tych działań analizowano różne rozwiązania dotyczące kierowców w różnym wieku. Ostatecznie wybrano wariant znacznie łagodniejszy od pierwotnych propozycji.
Początkowo Komisja Europejska rozważała obowiązkowe badania lekarskie starszych kierowców przeprowadzane co pięć lat. Ten pomysł nie został jednak utrzymany w końcowej wersji regulacji. Zamiast jednolitego obowiązku dla całej Unii postawiono na większą swobodę państw członkowskich. To właśnie poszczególne kraje będą decydować o dalszych krokach.
Kraje same wybiorą sposób kontroli kierowców
Nowe przepisy dają państwom możliwość wprowadzania dodatkowych mechanizmów oceny zdrowia kierowców po ukończeniu 65 lat. Jak wyjaśniła Dorota Kolińska z biura prasowego Parlamentu Europejskiego, kraje mogą skracać okres ważności dokumentów oraz częściej sprawdzać sprawność kierowców. Nie będzie to jednak obowiązek narzucony wszystkim członkom wspólnoty. Każde państwo zachowa swobodę działania.
Zakres możliwych rozwiązań jest szeroki. Wśród dostępnych opcji znajdują się badania lekarskie, formularze samooceny stanu zdrowia czy specjalne programy krajowe służące weryfikacji zdolności do prowadzenia pojazdów. Dopuszczono również kursy przypominające przepisy ruchu drogowego. Wszystkie te narzędzia mają pomóc w ocenie faktycznej sprawności kierowcy.
Jednocześnie zachowane zostaną dotychczasowe zasady dotyczące okresu ważności dokumentów. Prawo jazdy kategorii B nadal ma być wydawane na 15 lat. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy dokument pełni również funkcję dowodu tożsamości, wtedy okres ten może wynosić 10 lat. Same zmiany nie zaczną obowiązywać natychmiast.
Po ostatecznym zatwierdzeniu przepisów państwa członkowskie otrzymają cztery lata na wdrożenie nowych regulacji do własnego prawa. Oznacza to, że ewentualne zmiany w Polsce mogłyby pojawić się najwcześniej około 2028 lub 2029 roku. Do tego czasu kierowców obowiązują obecne przepisy. Nie ma więc mowy o nagłych zmianach w najbliższych miesiącach.
Statystyki pokazują bardziej złożony obraz
Specjaliści przypominają, że wraz z wiekiem mogą pogarszać się niektóre zdolności ważne podczas prowadzenia pojazdu. Dotyczy to między innymi refleksu, wzroku czy oceny odległości. Nie oznacza to jednak automatycznie utraty zdolności do bezpiecznej jazdy. Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny.
Dr Ewa Odachowska-Rogalska z Instytutu Transportu Samochodowego wskazała w rozmowie z dziennik.pl, że nie istnieje jeden konkretny wiek, po którego osiągnięciu należy zrezygnować z prowadzenia samochodu. Zwróciła jednak uwagę, że u większości osób z biegiem lat obniża się sprawność psychofizyczna. To właśnie dlatego temat regularnej oceny zdrowia kierowców pozostaje przedmiotem dyskusji. Eksperci podkreślają potrzebę zachowania rozsądnych proporcji.
Dane Komendy Głównej Policji pokazują, że w 2025 roku kierowcy w wieku od 18 do 24 lat spowodowali 2941 wypadków. W zdarzeniach tych zginęło 231 osób, a 3896 zostało rannych. Z kolei kierowcy po 60. roku życia odpowiadali za 3720 wypadków. Skutkiem tych zdarzeń było 299 ofiar śmiertelnych i 4310 rannych.
Statystyki wymagają jednak szerszego spojrzenia. Choć liczba wypadków spowodowanych przez starszych kierowców była wyższa, młodzi kierowcy nadal osiągają najwyższy wskaźnik wypadkowości w przeliczeniu na liczebność swojej grupy. To właśnie oni najczęściej powodują wypadki w relacji do liczby mieszkańców. Dane pokazują więc, że bezpieczeństwo na drogach zależy od wielu czynników, a nie wyłącznie od wieku kierowcy.
