Mało kto śledzi na bieżąco wszystkie zmiany w przepisach dotyczących świadczeń wypłacanych przez ZUS. Tymczasem od marca 2026 roku jedna z wypłat wzrosła o ponad 349 złotych miesięcznie i zbliżyła się do granicy, której wcześniej nie przekraczała. Wskaźnik waloryzacji ustalono na poziomie 5,3 procent, co w praktyce oznacza, że pewna grupa seniorów co miesiąc dostaje na konto wyraźnie więcej niż jeszcze kilka tygodni temu. Warto sprawdzić, czy ktoś bliski nie znajduje się właśnie na tej liście.
7 tys. zł z ZUS co miesiąc. Sprawdź, komu przysługują pieniądze
Jeszcze w 2018 roku specjalne świadczenie honorowe od ZUS trafiało do niecałych 1900 osób. Dziś pobiera je blisko 3800 stulatków, a liczba ta z roku na rok rośnie. To nie przypadek i nie efekt jednorazowego skoku statystycznego, lecz trwały trend demograficzny, który zmienia sposób myślenia o polityce społecznej w Polsce. Długowieczność przestała być wyjątkiem rezerwowanym dla nielicznych, a stała się czymś, z czym urzędy i instytucje muszą się realnie liczyć.
Wzrost liczby stulatków stawia przed państwem konkretne pytania: kto za to płaci, na jakich zasadach i czy system jest przygotowany na dalsze zmiany. To wyzwanie nie tylko dla ZUS, ale też dla opieki zdrowotnej i samorządów, które często jako pierwsze odpowiadają na potrzeby najstarszych obywateli. Demografowie od lat alarmowali, że ta chwila nadejdzie. Teraz jest. I choć system powoli się do niej dostosowuje, pytanie o to, czy robi to wystarczająco szybko, pozostaje otwarte.
Co to jest emerytura honorowa i ile wynosi po waloryzacji?
Świadczenie honorowe to nie dodatek do emerytury ani nagroda jubileuszowa, choć potocznie bywa tak nazywane. To osobne, ustawowo zagwarantowane od 2025 roku świadczenie pieniężne, które przysługuje z tytułu samego faktu ukończenia stu lat. Państwo uznaje w ten sposób, że setne urodziny to coś więcej niż okrągła data w kalendarzu.
Co ważne, świadczenie honorowe podlega corocznej waloryzacji, tak jak zwykłe emerytury. Oznacza to, że jego wartość nie stoi w miejscu i nie jest stopniowo zjadana przez inflację. To zabezpieczenie, które z punktu widzenia stulatka ma realne znaczenie dla codziennego życia. Ustawa nadała temu świadczeniu solidne fundamenty prawne właśnie po to, żeby nie było ono zależne od decyzji kolejnych rządów ani doraźnych cięć budżetowych.
Do końca lutego 2026 roku świadczenie honorowe wynosiło 6 589,67 zł brutto miesięcznie. Marcowa waloryzacja, przeprowadzona przy wskaźniku 5,3 procent, podniosła tę kwotę o 349,25 zł. Od marca stulatkowie otrzymują więc 6 938,92 zł brutto miesięcznie. To już niemal 7 tysięcy złotych, co w przypadku osoby w tak zaawansowanym wieku może stanowić istotne wsparcie finansowe, zwłaszcza przy rosnących kosztach opieki i leków.
Dla większości stulatków pobierających już wcześniej emeryturę lub rentę z ZUS świadczenie honorowe pojawi się automatycznie po ukończeniu stu lat. Nie trzeba składać żadnych wniosków, wypełniać formularzy ani chodzić do urzędu. ZUS sam przyznaje je z urzędu, gdy spełnione są odpowiednie warunki. To rozwiązanie praktyczne i logiczne, bo trudno oczekiwać, żeby stulatek osobiście stawiał się w placówce.
Warto jednak pamiętać o jednej zasadzie, która może zaskoczyć. Jeśli dana osoba pobiera jednocześnie kilka świadczeń emerytalno-rentowych, na przykład emeryturę i rentę z tytułu niezdolności do pracy związanej z chorobą zawodową, i tak dostanie tylko jedno świadczenie honorowe. Nie ma znaczenia, ile różnych świadczeń ktoś pobiera. Zasada jest prosta: jedno świadczenie honorowe na osobę, niezależnie od liczby tytułów.
Gdy wypłatą świadczeń zajmują się dwa różne organy, to właśnie ZUS przejmuje obowiązek przyznania i wypłacania świadczenia honorowego. Scentralizowanie tej decyzji w ZUS eliminuje ryzyko sporów kompetencyjnych i upraszcza procedurę z punktu widzenia seniora lub jego rodziny.
Kto ma prawo do świadczenia honorowego? Nie tylko emeryci z ZUS
Podstawowe warunki są trzy: polskie obywatelstwo, ukończenie stu lat i posiadanie w dniu poprzedzającym setne urodziny prawa do jednego ze świadczeń wymienionych w ustawie. Lista tych świadczeń jest długa i obejmuje praktycznie każdy rodzaj zabezpieczenia emerytalnego funkcjonującego w Polsce. Uprawniają do niego między innymi: emerytura i renta z tytułu niezdolności do pracy lub renta rodzinna z ZUS, renta socjalna, rodzicielskie świadczenie uzupełniające, emerytura lub renta rolnicza z KRUS, a także świadczenia emerytalne i rentowe dla mundurowych, czyli żołnierzy zawodowych, policjantów, funkcjonariuszy ABW, Służby Więziennej, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i wielu innych służb.
Na liście uprawnionych znaleźli się również sędziowie i prokuratorzy w stanie spoczynku pobierający uposażenie, a nawet cywilne niewidome ofiary działań wojennych pobierające specjalne świadczenie pieniężne. Lista jest naprawdę szeroka i obejmuje kombatantów, ofiary represji wojennych i powojennych oraz inne grupy, którym ustawa przyznaje szczególny status.
Jeśli jednak ktoś nie pobiera żadnego z wymienionych świadczeń, to nie oznacza automatycznie, że traci szansę na świadczenie honorowe. Ustawa przewiduje furtkę dla osób, które spełniają trzy warunki: mają polskie obywatelstwo, ukończyły sto lat i przez co najmniej dziesięć lat po ukończeniu 16. roku życia miały ośrodek interesów życiowych na terytorium Polski. Takie osoby mogą złożyć wniosek i ubiegać się o świadczenie honorowe mimo braku prawa do innych świadczeń.
W praktyce dotyczy to na przykład osób, które przez część życia mieszkały za granicą i nie nabyły prawa do polskiej emerytury lub renty. Jeśli jednak przez wymagany minimalny okres były związane z Polską, ustawa daje im szansę na uzyskanie świadczenia honorowego. To przepis, który może mieć znaczenie dla polskiej diaspory, choć wymaga złożenia odpowiedniego wniosku.
Jak złożyć wniosek o świadczenie honorowe?
Osoby, które nie nabędą prawa do świadczenia honorowego automatycznie z urzędu, muszą złożyć wniosek. ZUS rekomenduje skorzystanie z dedykowanego formularza ESH, który jest dostępny w placówkach ZUS i na stronie internetowej instytucji. Wniosek można złożyć nie wcześniej niż na trzydzieści dni przed setną rocznicą urodzin, ale też bez zbędnej zwłoki po jej przekroczeniu.
Jeśli ktoś zdecyduje się nie korzystać z formularza ESH i złoży własnoręcznie napisany wniosek, musi zadbać o to, żeby zawierał wszystkie wymagane elementy. Są to: imię i nazwisko, data urodzenia, numer PESEL lub numer dokumentu tożsamości, adres zamieszkania lub adres pobytu w Polsce oraz adres korespondencyjny, jeśli jest inny niż zamieszkania. Konieczne jest też wskazanie sposobu wypłaty świadczenia wraz z danymi potrzebnymi do realizacji przelewu lub innej formy wypłaty.
Wniosek musi zawierać podpis wnioskodawcy albo jego ustawowego przedstawiciela lub pełnomocnika. Do tego dochodzi oświadczenie o posiadaniu polskiego obywatelstwa oraz o co najmniej dziesięcioletnim posiadaniu ośrodka interesów życiowych na terytorium Polski po ukończeniu 16. roku życia. ZUS wyraźnie przestrzega, że oświadczenie to składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. To nie jest formalność, którą można potraktować powierzchownie.
Świadczenie honorowe przyznane na podstawie wniosku obowiązuje od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, ale nie wcześniej niż od miesiąca ukończenia stu lat. Decyzję w każdym przypadku wydaje ZUS. Warto więc dopilnować terminów, bo opóźnienie w złożeniu dokumentów może oznaczać utratę kilku miesięcy świadczenia. W przypadku osób w bardzo zaawansowanym wieku najczęściej to rodzina lub opiekun prawny dba o dopełnienie tych formalności, dlatego warto zawczasu upewnić się, kto takie zadanie podejmie.
