Polskie służby sanitarne rozpoczęły prawdopodobnie największą w historii operację kontrolną dotyczącą obowiązkowych szczepień dzieci. Skala przedsięwzięcia budzi podziw nawet wśród specjalistów – inspektorzy przemierzają całą Polskę, analizując dokumentację medyczną tysięcy najmłodszych pacjentów – informuje Onet.
Masowa kontrola szczepień w Polsce. Sypią się pierwsze kary
Akcja ruszyła z początkiem kwietnia i od tamtej pory nabiera tempa z każdym dniem. W całym kraju wzmożono działania kontrolne, które mają sprawdzić stan zaszczepienia polskich dzieci. To przedsięwzięcie o niespotykanych dotąd rozmiarach, które angażuje ogromne zasoby administracji publicznej.
Atmosfera wokół całej operacji jest naelektryzowana. Rodzice wymieniają się informacjami w mediach społecznościowych, dzieląc się doświadczeniami i radami dotyczącymi postępowania w przypadku kontroli. Tymczasem eksperci z zainteresowaniem obserwują rozwój sytuacji, czekając na pełne wyniki całego przedsięwzięcia.
Inspektorzy przemierzają Polskę z kartotekami szczepień
Główny Inspektorat Sanitarny postawił przed sobą ambitne zadanie – kontrola aż 7,5 miliona kart szczepień w blisko 10 tysięcy poradni i przychodni rozsianych po całej Polsce. Do tej pory przeanalizowano już blisko 70 tysięcy dokumentów, co stanowi zaledwie niewielką część planowanego zakresu działań.
Rzecznik GIS Marek Waszczewski podkreśla, że głównym celem akcji jest dokładna ocena stanu zaszczepienia populacji, a nie poszukiwanie osób uchylających się od obowiązku szczepień. Mimo takiego założenia, kontrola przyniosła nieoczekiwany efekt uboczny – wielu rodziców spontanicznie zgłaszało się do poradni, aby uzupełnić brakujące szczepienia swoich dzieci.
Wstępne wyniki kontroli są optymistyczne. Dane wskazują, że 94 procent dzieci otrzymało szczepienia przeciwko polio, co świadczy o wysokiej świadomości rodziców w kwestii ochrony zdrowia najmłodszych. Ten wskaźnik plasuje Polskę w gronie krajów o bardzo dobrej wyszczepialności w tej konkretnej chorobie.
Inspektorzy podczas wizyt w placówkach medycznych nie ograniczają się jedynie do mechanicznego sprawdzania dokumentacji. Analizują kompletność zapisów, weryfikują daty szczepień i porównują je z obowiązującym kalendarzem szczepień. Każda nieprawidłowość zostaje odnotowana i może skutkować dalszymi działaniami wobec rodziców lub opiekunów.
Upomnienia i kary – co grozi rodzicom za brak szczepień
System egzekwowania obowiązku szczepień w Polsce ma precyzyjnie określoną procedurę. Lekarze sprawujący opiekę nad dziećmi mają obowiązek zgłaszania do powiatowych inspektoratów sanitarnych przypadków, w których rodzice nie realizują obowiązkowych szczepień. Dodatkowo nieprawidłowości ujawniają wyrywkowe kontrole prowadzone przez inspektorów sanepidu.
Pierwszym krokiem w procedurze jest wysłanie oficjalnego upomnienia do rodzica lub opiekuna prawnego. Dokument zawiera wezwanie do wykonania szczepienia oraz ostrzeżenie o możliwości skierowania sprawy na drogę egzekucji administracyjnej. Za samo upomnienie rodzice płacą symboliczną kwotę kilkunastu złotych, jednak jeśli zareagują odpowiednio szybko i uzupełnią szczepienia, sprawa na tym się kończy.
Sytuacja komplikuje się znacznie, gdy upomnienie nie przynosi oczekiwanego skutku. Inspektorat sporządza wówczas tytuł wykonawczy i przekazuje wniosek o wszczęcie egzekucji do właściwego wojewody. To wojewoda podejmuje ostateczną decyzję o nałożeniu kary finansowej, która może być naprawdę dotkliwa.
Grzywny za brak obowiązkowych szczepień dzieci rozpoczynają się od kwoty 500 złotych, ale nie jest to pułap. W przypadku uporczywego nieprzestrzegania obowiązku szczepień kara może zostać podniesiona nawet do kilku tysięcy złotych. W najbardziej skrajnych przypadkach maksymalna grzywna może wynieść aż 50 tysięcy złotych na jednego rodzica.
Rzecznik GIS przyznaje jednak, że skuteczność procedury karania jest niewielka. Możliwość składania odwołań powoduje, że postępowanie trwa bardzo długo, a ostatecznie edukacja i dostarczanie rzetelnej wiedzy o szczepieniach okazuje się bardziej skuteczne niż represje finansowe.
Polskie dzieci szczepione lepiej niż dorośli
Główny Inspektor Sanitarny Paweł Grzesiowski podczas konferencji senackiej Komisji Zdrowia „Vaccine Forum 2025” przedstawił dane, które obalają stereotyp o braku zaufania Polaków do szczepień. Statystyki pokazują, że ponad 93 procent dzieci otrzymuje szczepienia już w pierwszym roku życia, co świadczy o wysokiej świadomości młodych rodziców.
Szczególnie zaskakujące są wyniki dotyczące najnowszej szczepionki w kalendarzu szczepień – przeciwko rotawirusom. Mimo że jest to relatywnie nowa pozycja, przyjęło ją już 92 procent dzieci. To dowód na to, że większość rodziców nie jest przeciwna szczepieniom, a ewentualne opóźnienia wynikają najczęściej z obaw lub zwykłego zapomnienia.
Dane Głównego Urzędu Statystycznego potwierdzają optymistyczny obraz sytuacji. Aż 97,7 procent dzieci w drugim roku życia miało w placówkach medycznych założone karty uodpornienia, co oznacza objęcie szczepieniami zgodnie z obowiązującym kalendarzem. W kolejnych grupach wiekowych wskaźniki również utrzymują się na wysokim poziomie – w trzecim roku życia wynoszą 97,5 procent, w siódmym wzrastają do 98,5 procent.
Problem pojawia się dopiero wśród dorosłych pacjentów. Najniższy poziom zaszczepienia występuje w grupie osób między 20 a 59 rokiem życia. Polska wypada słabo na tle innych krajów Unii Europejskiej, szczególnie w przypadku szczepień przeciwko grypie – w grupie osób powyżej 65 lat zaszczepionych jest tylko około 15 procent, podczas gdy średnia unijna wynosi 48 procent.
Profesor Agnieszka Szuster-Ciesielska, specjalizująca się w wirusologii i immunologii, skomentowała pozytywnie wyniki kontroli. Podkreśliła, że akcja przyniosła nieoczekiwany rezultat – wielu rodziców decydowało się na uzupełnienie brakujących szczepień podczas wizyt inspektorów. Ekspertka wyraziła jednak ostrożność, oczekując na pełną analizę szczepień przeciwko pozostałym chorobom infekcyjnym, szczególnie odrze.
