Nikt nie miał wątpliwości, że coś się zmienia. Kiedy cztery lata temu банки zaczęły przekazywać pierwsze informacje do administracji podatkowej, wielu Polaków poczuło niepokój. Eksperci od początku ostrzegali, że to dopiero początek, a możliwości kontrolne państwa będą systematycznie rosły. Ich przewidywania okazały się trafne – nadchodzące miesiące przyniosą kolejne zmiany, które znacząco zwiększą nadzór nad finansami obywateli.
Skarbówka wie coraz więcej. Polacy muszą uważać na te przelewy
Internet huczy od doniesień o rozszerzaniu uprawnień fiskusa. Część osób uważa, że to konieczny krok w walce z oszustwami podatkowymi, inni obawiają się nadmiernej inwigilacji. Jedno pozostaje pewne – era anonimowych transakcji powoli dobiega końca, a organy podatkowe zyskują narzędzia, które jeszcze kilka lat temu wydawały się nierealne.
Zmiany, które weszły w życie latem 2022 roku, były prawdziwym przełomem. To właśnie wtedy instytucje finansowe otrzymały nakaz przekazywania administracji skarbowej szczegółowych informacji o rachunkach swoich klientów. Nie chodzi wyłącznie o podstawowe dane – fiskus może teraz analizować historię operacji, sprawdzać stany kont i weryfikować, skąd pochodzą wpływy. Oficjalnym uzasadnieniem takich rozwiązań jest zapobieganie praniu brudnych pieniędzy, blokowaniu finansowania terroryzmu oraz eliminowanie nielegalnych dochodów.
Kiedy urząd skarbowy zagląda na konto?
Wbrew obiegowym opiniom, skarbówka nie śledzi każdego przelewu i nie analizuje codziennych zakupów. Kontrola uruchamiana jest dopiero wtedy, gdy pojawiają się konkretne sygnały mogące wskazywać na nieprawidłowości. Bank może zgłosić podejrzaną operację, w deklaracjach podatkowych mogą pojawić się sprzeczności, a czasem informacje napływają z innych urzędów lub od osób trzecich. Nietypowe wpływy, które nie znajdują odzwierciedlenia w oficjalnie zgłaszanych dochodach, to kolejny powód do bliższego przyjrzenia się czyjemuś kontу.
System działa na zasadzie analizy anomalii. Jeśli ktoś deklaruje minimalne zarobki, a na jego rachunek regularnie wpływają znaczne kwoty, mechanizmy kontrolne uruchamiają się niemal automatycznie. Podobnie jest z nagłymi, jednorazowymi wpływami – jeśli nie zostają odpowiednio wyjaśnione, mogą skutkować wezwaniem do złożenia wyjaśnień.
Początek 2026 roku przyniesie kolejne rozszerzenie uprawnień kontrolnych. Organy podatkowe uzyskają wgląd w transakcje realizowane kartami płatniczymi – zarówno debetowymi, kredytowymi, jak i wirtualnymi oraz pre-paid. Raportowane będą przede wszystkim operacje przekraczające określone progi kwotowe lub uznane za nietypowe. To oznacza, że zakupy kartą również znajdą się pod lupą administracji skarbowej, choć tylko w wybranych przypadkach.
Błyskawiczne przelewy pod obserwacją
Szczególną uwagę fiskus zamierza zwrócić na popularny system błyskawicznych płatności. Jednorazowe transfery między członkami rodziny czy znajomymi nie powinny budzić zastrzeżeń. Problem pojawia się wtedy, gdy wpływy stają się regularne, dotyczą podobnych kwot albo pochodzą od wielu różnych osób. W takich sytuacjach mogą zostać potraktowane jako darowizna wymagająca opodatkowania lub przychód z niezarejestrowanej działalności.
Transakcje między bliskimi również mogą wzbudzić zainteresowanie organów podatkowych, szczególnie gdy nie są właściwie opisane i nie posiadają dokumentacji. Zwykłe oznaczenie przelewu jako „zwrot” czy „prezent” może okazać się niewystarczające, jeśli kwoty są znaczące lub powtarzają się z określoną częstotliwością.
Najpoważniejsze konsekwencje grożą osobom otrzymującym środki od licznych nadawców. Dla urzędów skarbowych taki schemat może być dowodem prowadzenia niezgłoszonej działalności gospodarczej. W takim przypadku nie tylko pojawią się zaległości podatkowe wraz z odsetkami, ale również konieczność uregulowania składek na ubezpieczenia społeczne za cały wcześniejszy okres.
Gotówka pod kontrolą – nowe limity już za rok
Obecne regulacje dotyczące płatności gotówkowych obejmują wyłącznie transakcje między przedsiębiorcami. Limit wynosi piętnaście tysięcy złotych i dotyczy całkowitej wartości umowy, niezależnie od tego, czy płatność jest rozłożona na raty, ani od waluty, w której jest realizowana. Osoby prywatne mogą natomiast swobodnie posługiwać się gotówką bez żadnych ograniczeń kwotowych.
Rok 2027 przyniesie istotne zaostrzenie przepisów wynikające z unijnych regulacji. Wprowadzony zostanie limit dziesięciu tysięcy euro, który obejmie również osoby fizyczne. Co więcej, w wybranych branżach przy transakcjach gotówkowych przekraczających trzy tysiące euro konieczne będzie zweryfikowanie tożsamości kupującego. To kolejny element budowania systemu przeciwdziałającego nielegalnym przepływom finansowym i szarej strefie w gospodarce.
Zmiany te wpisują się w szerszy trend ograniczania obrotu gotówkowego na rzecz płatności elektronicznych. Władze argumentują, że ułatwia to kontrolę nad przepływami pieniężnymi i utrudnia działania przestępcze. Krytycy wskazują natomiast na stopniowe ograniczanie prywatności obywateli i budowanie systemów coraz bardziej szczegółowego monitoringu finansowego.
Niezależnie od ocen, kierunek zmian wydaje się jasny. Administracja skarbowa otrzymuje coraz więcej narzędzi do weryfikacji dochodów, a możliwości ukrywania przychodów systematycznie maleją. Dla większości uczciwych podatników nie powinno to stanowić problemu, pod warunkiem że wszystkie wpływy są odpowiednio udokumentowane i zgłoszone. Osoby prowadzące nawet niewielką działalność zarobkową bez rejestracji muszą natomiast liczyć się z coraz większym ryzykiem wykrycia przez fiskusa.
